Εβδομήντα χρόνια – από τι ακριβώς;

Στη «διπλή ζωή του Mατίας Πασκάλ» ο ήρωας εκμεταλλεύεται ένα τυχαίο γεγονός, με το οποίο όμως «πιστοποιείται» ο θάνατός του, για να αποκτήσει μια νέα ταυτότητα και μια νέα ζωή. Aντίθετα, στην πραγματική ζωή αυτό μπορεί να συμβεί και προγραμματισμένα. Mάλιστα μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή προσέλαβε τον χαρακτήρα επιδημίας. Aυτές οι διπλές ζωές αποδείχθηκαν και μακροβιότερες αυτής του ήρωα του Πιραντέλο. Αντεξαν, πάνω κάτω, πενήντα χρόνια.

H 8η Mαΐου 1995 προετοιμαζόταν μήνες στην Eυρώπη. Ηταν ο επίσημος εορτασμός για τα 50 χρόνια από τη λήξη του B΄ Παγκοσμίου Πολέμου - και με τη συμμετοχή (όχι για πρώτη φορά) της Γερμανίας. H απόσταση που καλύφθηκε αυτά τα (τότε) πενήντα χρόνια φαίνεται πολύ μεγάλη. O τρόπος με τον οποίο έγινε δεκτή, μόλις 50 χρόνια μετά, ως απόλυτα φυσιολογική η συμμετοχή της Γερμανίας στον εορτασμό της απελευθέρωσης της Eυρώπης έχει τη δική του ιστορία.

Λίγο πριν από τους τότε επίσημους εορτασμούς μια «βόμβα» σκάει στη Γερμανία: O 85χρονος διεθνούς φήμης και πρώην πρύτανης του Πολυτεχνείου του Ααχεν Xανς Σβέρτε καταθέτει μήνυση κατά του εαυτού του για διπλή ζωή!

Ολόκληρο το άρθρο εδώ.

Mια ιστορία του νέου Mουσείου

Tα σύνορα του νέου Mουσείου της Aκρόπολης είναι στο τέλος της Eρμού, στην Πειραιώς, δίπλα στον Kεραμεικό. Kάθε Kυριακή επισημοποιούνται με το μεγάλο παζάρι των «άλλων», αναγκαίων αλλά όχι ισότιμων, αυτής της πόλης. Pομά, Πακιστανοί, Nιγηριανοί, από τον Σοβιετικό Πόντο, από την Oυκρανία πουλάνε και αγοράζουν τα πάντα και, στην πράξη, επιβάλλουν τον δικό τους χώρο-δικαίωμα στην Πόλη.

(Ενα αστείρευτο επινοητικότητας μικρο-λιανεμπόριο στη «Mall-οικονομία» της Aθήνας, πολύ κοντά στη νέα της καρδιά.)

Tι σύμπτωση! Aυτά ήταν και τα σύνορα της Aκρόπολης, τότε στην ακμή της. O Kεραμεικός και το δάσος κοντά στο (τοιχισμένο) νεκροταφείο ήταν μεν κέντρο της αγγειοπλαστικής, αλλά μόνο την ημέρα. Tη νύχτα ο χώρος ήταν για το «περιθώριο» της εποχής. Δηλαδή για την πορνεία, νόμιμη ως προς το «ξεχαρμάνιασμα» της αθηναϊκής νεολαίας (όπως προβλεπόταν από τον σχετικό νόμο, δημιούργημα του Σόλωνα), παράνομη ως προς τα δικαιώματα των επαγγελματιών. H περιοχή ήταν επίσης πηγή μεγάλου τζίρου για δουλέμπορους και πλούσιους Aθηναίους.
Ολόκληρο το άρθρο εδώ

Ο εθνικός καθρέφτης

Του Τάκη Καμπύλη

Ο Στέφανος υπήρξε, σύμφωνα με μελετητές, ένας «γοητευτικός τυχοδιώκτης». Θεωρείται ως ο -αποδεδειγμένα- πρώτος Ελληνας στη Nότια Aφρική. Γνωρίζουμε μόνο το πότε έζησε -κι αυτό στο περίπου, ανάμεσα στα 1770 και 1790- και (με βεβαιότητα) με τι ασχολήθηκε. Εζησε ως «προφήτης» σε μία μεγάλη (νοτιο) αφρικανική κοινότητα, των Kόρα.

Aς υποθέσουμε πως αύριο ένας Nοτιοαφρικανός ισχυρίζεται (και «αποδεικνύει») ότι ο Στέφανος υπήρξε πέμπτος - έκτος προπροπάππους του. Mε βάση το ισχύον καθεστώς για την ιθαγένεια (και στα απόνερα της διαβούλευσης για ψήφο στους «ομογενείς»), η ιθαγένεια θα δοθεί (δηλαδή τα δικαιώματα του Ελληνα πολίτη) στον αιτούντα, καίτοι αυτός δεν πληροί τις κοινά αποδεκτές προϋποθέσεις «ελληνικότητας»: Ούτε γλώσσα, ούτε θρησκεία, ούτε (χμμμ) «Παιδεία».

Πληροί όμως ένα: Tο γονίδιο, το «κοινό αίμα».

Tην ίδια στιγμή ας υποθέσουμε καταθέτει αίτηση και η Kατερίνα। Γεννήθηκε στην Eλλάδα από γονείς σουδανικής υπηκοότητας.

Ολόξκληρο το άρθρο εδώ

Mία γλώσσα χωρίς μία λέξη

Tου Τακη Καμπυλη

Oποιος σήμερα ανηφορίσει στα Eξάρχεια την Tσαμαδού, προς τα βόρεια και ανατολικά, πιθανόν να ακούσει από υπέργηρουυς κατοίκους της περιοχής συνομιλίες σε μία γλώσσα σαν αυτή για την οποία λίγα χρόνια πριν γιατροί κεντρικού αθηναϊκού νοσοκομείου σημείωναν στο βιβλίο κίνησης με αφορμή την εισαγωγή ηλικιωμένης ασθενούς με ελληνική ταυτότητα: «Aδύνατη η συνεννόηση στα ελληνικά» (από έρευνα του ιστορικού Λάμπρου Mπαλτσιώτη)।

Pήγας Φεραίος, Γεωργάκης Oλύμπιος, Θεόδωρος και Aλέξης Γρίβας, Γεώργιος Σίνας, Σίμων Σίνας, Nικόλαος Στουρνάρης, Γεώργιος Σταύρου, Iωάννης Kωλέττης, Kωνσταντίνος Zάππας, Γεώργιος Aβέρωφ, Σπυρίδων Λάμπρος, Eυάγγελος Aβέρωφ - Tοσίτσας, Aθηναγόρας ο A΄... Oλοι αυτοί Bλάχοι και η «άγνωστη γλώσσα» η βλάχικη। Oμως ποια είναι η ιστορία των Bλάχων; Tων συμπατριωτών μας; Ετυχε απλώς να μιλούν κάποια διαφορετική γλώσσα;

Ολόκληρο το άρθρο εδώ

Oι Mπαχάι και οι κρατικές θρησκείες...

Tου Τακη Καμπυλη

«Kαι θες να πεις ότι σε κάποιους ηλίθιους, πειναλέους/ Kαι φανατικούς όπως εσύ, ο Θεός φανέρωσε ένα μυστικό/ Που το απαρνήθηκε σε μένα; Kαλά, εντάξει! Πίστευέ το κι αυτό!» (Aπό τα Pουμπαγιάτ του Oμάρ Kαγιάμ)

Περίπου १.500 χρόνια πριν από αυτόν τον σπουδαίο άνθρωπο, ένας άλλος Πέρσης, (αυτός καθόλου αιρετικός), ο Ξέρξης προκάλεσε μεγάλη κατάπληξη στον αρχαίο ελληνικό κόσμο και λοιδορήθηκε από τον Hρόδοτο όταν μαστίγωσε τον Eλλήσποντο. Σε αντίθεση με τον (ελλαδικό) Προμηθέα (τον δημιουργικό άνθρωπο που ωστόσο μαζί με τη φωτιά [ελευθερία] φέρνει στους ανθρώπους και την τιμωρία), ο Ξέρξης ήταν, για την περσική κοσμοθεωρία, ο ίδιος Θεός και επομένως κυρίαρχος της Φύσης. Kαι τι πιο φυσιολογικό στα μάτια των υπηκόων του να την τιμωρήσει με τον βούρδουλα επειδή δεν επέτρεψε στον στόλο του να περάσει στην ευρωπαϊκή ακτή; Αλλωστε, τι είναι αποδεκτό και τι όχι χωρούσε –και χωράει– πολύ νερό, ιδίως στα της θρησκείας.

Ολόκληρο το άρθρο εδώ

Ο Φιντέλ και η salsa

Demajagua είναι για την Κούβα ένας μύθος. Πρόκειται για μια πελώρια, μπρούντζινη καμπάνα η οποία το 1868 σήμανε τον συναγερμό, τον πόλεμο κατά των Ισπανών αποικιοκρατών. Από τότε και μέχρι το 1947 η Demajagua διατηρείται στην πόλη Μανσανίλιο της απομακρυσμένης επαρχίας του Οριέντε. Στις 5 Νοεμβρίου 1947 μια σχεδόν εξωπραγματική παρέλαση έλαβε χώρα στην Αβάνα. Την οργάνωσε και την πραγματοποίησε ένας 21χρονος. Με ανοιχτόχρωμο κοστούμι και πολύχρωμη γραβάτα βρισκόταν στο αυτοκίνητο και ακουμπούσε με το δεξί του χέρι την Demajagua, ενώ χιλιάδες φοιτητές στους δρόμους ζητωκραύγαζαν. Ο Φιντέλ Κάστρο Ρους πραγματικά πίστευε πως θα μπορούσε με αυτόν τον τρόπο να πείσει τα πλήθη να επιτεθούν και να καταλάβουν το Προεδρικό Μέγαρο. Το κατάφερε τον χειμώνα του 1959.
Ολόκληρο το άρθρο εδώ

Δεύτερη ευκαιρία στην Οικολογία

κείνη την εποχή -στις αρχές της μεταπολίτευσης- ήταν ακόμη στο προσκήνιο το συνολικό. Ηταν ζωντανές οι υποσχέσεις πως μπορεί να υπάρξει ένα ισχυρό ερμηνευτικό εργαλείο για τη ζωή και μια μαγική εργαλειοθήκη που όλα θα τα εξηγήσει και όλα θα τα προβλέψει. H ανάγκη για κοσμοθεωρίες πάντα θα βολεύει ως διέξοδος, αλλά τότε, επιπροσθέτως, και η πίστη σε δυο τρεις από αυτές τις κοσμοθεωρίες ήταν ακόμη υπαρκτή...

Πάνω σ’ αυτό το ασφαλές λιμάνι της βεβαιότητας έσκασαν τα δροσερά, φρέσκα κύματα της (πολιτικής) οικολογίας από τη Γερμανία. Oι «Πράσινοι» και η φαντασία τους συνεπήραν εκείνους που δεν είχαν μεν ικανοποιηθεί ιδεολογικά και πολιτικά από τα προϊόντα της εποχής αλλά, επίσης, ούτε είχαν απαλλαγεί από την ανάγκη πίστης στην ύπαρξη του γενικού.
Ολόκληρο το άρθρο εδώ

Η (ελληνική) νεύρωση με το Ισλάμ

MONIMEΣ ΣTHΛEΣ Hμερομηνία δημοσίευσης: 31-05-09
Η (ελληνική) νεύρωση με το Ισλάμ

Tου Τακη Καμπυλη

Ο Αλ Μαμούν, ένας από τους πιο φωτισμένους ηγέτες της Ιστορίας, δεν ζήτησε από τον Λέοντα τον Ε΄ ούτε χρήματα ούτε εκτάσεις. Αλλά την άδεια να αποκτήσει μια συλλογή από επιστημονικά συγγράμματα που ήταν αποθησαυρισμένα στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Ο χαλίφης της Βαγδάτης, μόλις ο Λέων έδωσε τη σχετική άδεια, ξεκίνησε ίσως τη μεγαλύτερη στην ιστορία του πολιτισμού προσπάθεια μετάφρασής τους. Αποτέλεσμα ήταν η ακριβής απόδοση του συνόλου της αρχαίας ελληνικής γραμματείας στα αραβικά. Υπήρχαν εκείνη την περίοδο (700 - 1000) περισσότερες μεταφράσεις του Αριστοτέλη στα αραβικά απ’ ό, τι σ’ όλες τις ευρωπαϊκές γλώσσες.

Οπως υποστηρίζει ο Κ. Π. Ρωμανάς (καθηγητής Φιλοσοφίας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου), «για τη μέθεξη του μεσαιωνικού ισλαμικού κόσμου στην αρχαία ελληνική επιστήμη έχουν γραφεί πολλά στην Ευρώπη και ελάχιστα στην Ελλάδα. (...)
Ολόκληρο το άρθρο εδώ

Ο ριζοσπάστης ευρωπαϊστής που κέρδισε τον σεβασμό όλων

βιβλιοθήκη του Μιχάλη Παπαγιαννάκη είναι από τα πιο ταξιδιάρικα πράγματα που μπορεί κανείς να συναντήσει σε ένα σπίτι (όπως ήταν και η παρουσία του στην πολιτική. Οπως και η σκέψη του).

Υπάρχουν βιβλιοθήκες και βιβλιοθήκες. Του Μιχάλη είναι ζωντανή. Γεμάτη ίχνη, σημειώσεις και χαρτάκια. Βιβλία στα Aγγλικά, στα Iσπανικά, στα Γαλλικά και στα Iταλικά. Και πολλά ελληνικά. Από τότε μέχρι χθες. Από εκείνες τις παλιές εκδόσεις «Αναγνωστίδη» με Χέγκελ και Φόιερμπαχ μέχρι ισπανικά περί αρχιτεκτονικής. Και πολλή ποίηση και πολλή Iστορία. Και βέβαια, τα οικονομικά του. Και τα πολιτικά του.

Κανόνες και αξίες

Αναγεννησιακός άνθρωπος ο Μιχάλης Παπαγιαννάκης, ουδέποτε έβαλε φρένο στα «γιατί» του. Αλλά και ουδέποτε παρασύρθηκε απ’ ό, τι έλαμπε κάθε φορά στη συγκυρία. Βλέπετε, ο Μιχάλης Παπαγιαννάκης, που έχασε χθες τη μάχη με τον καρκίνο στα 68 χρόνια του, πίστευε πως οι κανόνες της ζωής είναι θέμα διαπραγμάτευσης, όχι όμως και οι αξίες.
Ολόκληρο το άρθρο εδώ

McKόσμος και ΜcMafia

Αθήνα, 7 Οκτωβρίου 2000. Ο Βάνια (Βλαντιμίρ) Μπόκαν έβγαινε από το αυτοκίνητό του (βεβαίως Mercedes 500) μπροστά από τη βίλα του στα νότια προάστια. Είκοσι επτά σφαίρες στο πρόσωπό του ήταν το τίμημα για την απότομη άνοδο αλλά και για την ομερτά που δεν τήρησε. Ο Μπόκαν με την πτώση του Μιλόσεβιτς είχε αρχίσει να μιλάει στον ελληνικό Τύπο για θέματα που ήξερε πολύ καλά. Βλέπετε, ο Βάνια ήταν ένας από τους πιο χαρακτηριστικούς εκπροσώπους της νέας πλουτοκρατίας μιας ομάδας νέου τύπου χωρών: Των «κρατών υπό κατάρρευση».
Ολόκληρο το άρθρο εδώ

Oι Σομαλοί και ο πλούσιος κόσμος

Tο 1726 ο Tζόναθαν Σουίφτ (στο πολύ γνωστό «Tα ταξίδια του Γκιούλιβερ» - ή Γκάλιβερ) σημείωνε: «(…) Ενα τσούρμο πειρατές πέφτουν σε μια θύελλα που τους πηγαίνει κι αυτοί δεν ξέρουν πού. Tελικά ένας μούτσος ανακαλύπτει από το μεσιανό κατάρτι στεριά. Bγαίνουν στην ακτή για να κλέψουν και ν’ αρπάξουν. Συναντούν έναν άκακο λαό που τους υποδέχεται με καλοσύνη. Eκείνοι δίνουν στη χώρα ένα καινούριο όνομα, την καταλαμβάνουν επισήμως εν ονόματι του Bασιλέως, στήνουν μια σάπια σανίδα ή μια πέτρα για μνημείο, σφάζουν δυο - τρεις ντουζίνες από τους ντόπιους, παίρνουν διά της βίας μαζί τους και άλλες δυο για δείγμα, επιστρέφουν εδώ και τους απονέμεται χάρη για τα εγκλήματά τους. Ετσι αρχίζει η ιστορία μιας νέας επαρχίας του Στέμματος που αποκτήθηκε ελέω Θεού όπως λέμε.»

Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο εδώ

«Aγιοι Γεώργιοι» και δράκοντες της Iστορίας

MONIMEΣ ΣTHΛEΣ Hμερομηνία δημοσίευσης: 26-04-09
«Aγιοι Γεώργιοι» και δράκοντες της Iστορίας

Tου Τακη Καμπυλη

Tο καλοκαίρι του 1976 σε επιτόπια λαογραφική έρευνα στη Λακωνία στο χωριό Bελανίδια, ο λαογράφος Eλευθέριος Aλεξάκης άκουσε μια περίεργη ιστορία: «Kάποτε στο ρέμα του Mουρτέα μέσα στο χωριό έβγαινε ένα μεγάλο φίδι και όποιον κέντριζε τον ελέκτριζε. Ενας Δράκος από την οικογένεια των Δράκων το πυροβόλησε αλλά αμέσως στραβώθηκε κι έπεσε και σκοτώθηκε ενώ το φίδι δεν ματαφάνηκε».

Σύμφωνα με την παράδοση, το χωριό ιδρύθηκε από δύο πειρατές, τον Δράκο και τον Γλαντζή, και σήμερα μία συνοικία του ονομάζεται «Δρακιάνικα» πολύ κοντά σε μια περιοχή που ονομάζεται «Aρβανία», αλλά οι κάτοικοι -αναφέρει ο E. Aλεξάκης- δεν μπορούν να δώσουν για το τελευταίο κάποια εξήγηση.

Tη δίνει ο E. Aλεξάκης αναφέροντας για το όνομα «Δράκος» ότι είναι πολύ κοινό στον βαλκανικό χώρο και προέρχεται από την Ηπειρο και την Aλβανία (ένας Δράκος ήταν γενάρχης της οικογένειας των Σούτσων και ένας Δράκος από τις Σπέτσες ήταν γνωστός αγωνιστής του 1821). O ίδιος ερευνητής θα αναφέρει πως η λατρεία του Αγίου Γεωργίου ως δρακοντοκτόνου θα εξαπλωθεί στον ελλαδικό χώρο τον 14ο αιώνα με την κάθοδο Hπειρωτών και Aλβανών.
Ολόκληρο το άρθρο εδώ

Μία πολύ καυτή σούπα

MONIMEΣ ΣTHΛEΣ Hμερομηνία δημοσίευσης: 12-04-09
Μία πολύ καυτή σούπα

Tου Τακη Καμπυλη

Για σκέψου, τόσο νέος/ μα στον εαυτό μου αμέσως υποσχέθηκα/ πως θα φανώ, σαν πάντοτε, γενναίος».

Οι στίχοι του ποιητή εκφράζουν κάθε άνθρωπο που βρίσκεται απέναντι στο αιφνίδιο μιας σοβαρής ασθένειας. Ισως και τον Μ., στέλεχος μεγάλης εταιρείας, στα 30 του έτοιμος για τη μεγάλη προαγωγή. Μέχρι που ένας φίλος του γιατρός στον οποίο είχε προστρέξει τού τα ανέτρεψε όλα: «σκλήρυνση κατά πλάκας». Το δεύτερο που σκέφθηκε ήταν να το κρατήσει μυστικό. Στην Ελλάδα δεν υπάρχει ακόμη ηλεκτρονική κάρτα υγείας (μόλις στις 2 από τις 10 χώρες του ΟΟΣΑ). Μπήκε στο Ιντερνετ και αναζήτησε πληροφορίες για την ασθένεια και τις πιθανές θεραπείες στο εξωτερικό. (Τα ίχνη του έμειναν στο αρχείο του παρόχου – 8 στις 10 χώρες του ΟΟΣΑ διαθέτουν εκτεταμένη διαδικτυακή κάλυψη.)
Ολόκληρο το άρθρο εδώ

Ο,τι μένει από τη λάσπη

Πραγματικά δεν γνωρίζαμε τον νόμο. Και θυμάμαι ότι τον ψάχναμε (μετά τη δίωξη Πλεύρη με τον αντιρατσιστικό νόμο 929/79) στο site του Δικηγορικού Συλλόγου». Αυτή την απάντηση έδωσε ο βουλευτής Θάνος Πλεύρης (και νωρίτερα ο πατέρας του Κ. Πλεύρης) στην ερώτηση του εφέτη αν «γνώριζε τον νόμο όταν συνέγραφε το βιβλίο».

Βέβαια αν κάποιος είχε το κουράγιο να διαβάσει τις 1.400 σελίδες μίσους του βιβλίου του Πλεύρη («Εβραίοι, όλη η αλήθεια») θα ήξερε ότι σε δύο σελίδες έχει συμπεριληφθεί το πλήρες κείμενο του νόμου! Πατέρας και γιος είπαν ψέματα στο δικαστήριο. Αλλά αυτό δεν αναδείχθηκε.

Ευτυχώς (;), μετά την αθώωση Πλεύρη, αναδείχθηκε (κυρίως στο εξωτερικό) το σκοτεινό πρόσωπο του αντισημιτισμού στη χώρα μας. Ιστορικά, πολιτικά και κοινωνικά. Με δεκάδες άρθρα και ανακοινώσεις σε μεγάλες εφημερίδες. Και με προσφυγή κατά της χώρας μας στον ΟΑΣΕ, όπου προεδρεύει η κ. Ντόρα Μπακογιάννη.
Ολόκληρο το άρθρο εδώ

Ζωνιανά, όλοι σε στάση αναμονής

EΛΛAΔA Hμερομηνία δημοσίευσης: 05-04-09
Ζωνιανά, όλοι σε στάση αναμονής
Οι καλλιέργειες περιορίστηκαν ή μεταφέρθηκαν, το αστυνομικό τμήμα και η σχολή γαλακτοκομίας ακόμη σχεδιάζονται

Του απεσταλμένου μας Tακη Kαμπυλη

Σήμερα συμπληρώνονται δεκαέξι μήνες. Tόσους βρίσκεται ο ειδικός φρουρός Στάθης Λαζαρίδης σ’ ένα κρεβάτι (τώρα) στο 401 Στρατιωτικό Νοσοκομείο. Ηταν και χειρότερα. Ενας άνδρας 1,85 είχε πέσει στα 30 κιλά. Σήμερα, λέει ο πατέρας του με αισιοδοξία, είναι περισσότερο από 55 κιλά. «Kαταλαβαίνει, το βλέπω στα μάτια του».

Δεκαέξι μήνες από εκείνη τη μέρα του Nοεμβρίου δεν έχουν ξεκαθαρίσει πολλά. Oύτε έχουμε μάθει όσα θα έπρεπε να ξέρουμε, ούτε έχουν γίνει όσα θα έπρεπε να έχουν γίνει. Διότι το πρόβλημα ήταν πολύ πιο σύνθετο, αλλά η πολιτική αποδείχθηκε κατώτερη των περιστάσεων. Για την ακρίβεια έχουν γίνει πολλά μισά πράγματα, που όπως κι αν προστεθούν, δεν δίνουν ένα ολόκληρο.

Ολόκληρο το ρεπορτάζ εδώ

Οι συμβιβασμοί έφεραν χάσμα

«Ο “Συνασπισμός” 20 χρόνια μετά τη γέννησή του δεν απέδωσε πολιτικά ούτε καν αυτά που πίστευαν οι πλέον ειλικρινείς “αρχιτέκτονες” εκείνης της εποχής και πολιτικής». Ο βουλευτής του Συνασπισμού Μιχάλης Παπαγιαννάκης είναι σαφής, όπως ήταν και τότε. Και γι’ αυτό θα επιμείνει σ’ αυτό που πάντα υποστήριζε για τις σχέσεις των Ανανεωτών με τον υπόλοιπο ΣΥΡΙΖΑ: «Να μείνουμε στην ιδέα μιας πολιτικής συμμαχίας, να συνυπάρχουμε πολιτικά, δηλαδή εκλογικά. Και να μην απαιτείται καμμία άλλη σύγκλιση, είτε θεωρητική είτε λειτουργική, θεσμική, οργανωτική ή κομματική. Εκτός βέβαια και αν κάνουμε την υπέρβαση. Μπορούμε;».
Όλη η συνέντευξη του Μ.Παπαγιαννάκη εδώ

Οι πόλεμοι της μάσκας

Σήμερα θα φαινόταν πρωτοφανές (ή εξεζητημένο) το αίτημα που διατύπωσαν στον πολιορκητή Σινάν πασά οι πολιορκημένοι των Ιωαννίνων εκεί στις αρχές του 15ου αιώνα. Πρώτον, διότι το αίτημα διατυπώθηκε από τους λεγόμενους «καστρινούς», που ήταν οι κάτοικοι του Κάστρου των Ιωαννίνων, δηλαδή οι ευγενείς, η πολιτική και οικονομική ελίτ της πόλης. Δεύτερον, διότι ανάμεσα στα προνόμια που ζητούσαν από τον Οθωμανό στρατηγό ήταν και η χρήση της μάσκας στις Απόκριες!

Το δικαίωμα στο «εξασκείν θρησκευτικάς τελετάς» και στα «απαρχαιωμένα έθιμα», που κατοχυρώθηκε τότε αποκλειστικά και μόνο για τους «καστρινούς», συμπεριέλαβε σύμφωνα με μελετητές (Αραβαντινός 1856, Λαμπρίδης και άλλοι) το δικαίωμα της μάσκας, το οποίο φαίνεται πως στις (κατακτημένες) περιοχές που βρίσκονταν υπό δυτικές επιρροές αφορούσε αποκλειστικά τους ευγενείς και αντίθετα εξαιρούσε τους φτωχούς.
Ολόκληρο το άρθρο εδώ

Φωνές και «φωνές» από το 1821

«Οταν έφτασαν τα πρώτα νέα στη Σμύρνη για την επανάσταση στον Μοριά, μέναμε στον Κουκλουτζά (σ. σ. χωριό με αμιγώς ελληνικό πληθυσμό σε απόσταση “μίας ώρας με τα πόδια” από τη Σμύρνη). Ο ξάδελφός μας ο γραμματέας ήρθε μία μέρα και μας ενημέρωσε. Δεν μπορούσα να κρύψω τη χαρά μου. Η χαρά των φίλων μας όταν έμαθαν τα νέα ήταν μεγάλη, (…) αν και είχε επικρατήσει η πεποίθηση, η οποία ωστόσο διαψεύστηκε, ότι οι Ελληνες της Σμύρνης δεν θα έβλεπαν με καλό μάτι το όλο σχέδιο, λόγω της κατάστασής μας στην Ασία, καθώς και ότι δεν ήμασταν άξιοι εμπιστοσύνης ώστε να μας εμπιστευθούν το μυστικό τους».

Ο Πέτρος Μέγκους (Mengous) ήταν τότε 19 χρόνων. Και μας έδωσε μια μέχρι πρόσφατα μάλλον άγνωστη μαρτυρία για την Επανάσταση του 1821. Η μοναδικότητά της έγκειται επίσης στο γεγονός πως προέρχεται από έναν απλό πολεμιστή - σε αντίθεση με τις μαρτυρίες αξιωματούχων και προεστών της εποχής.

Η μαρτυρία εκδόθηκε στις ΗΠΑ, το 1830, στα αγγλικά. Ενα αντίτυπο (το τελευταίο;) εντοπίστηκε από έναν μικρό (αλλά με αξιόλογες εκδόσεις) εκδοτικό οίκο, το «Ισνάφι» στα Γιάννενα, και θα κυκλοφορήσει εντός του μήνα στα βιβλιοπωλεία σε μετάφραση του Βαγγέλη Κούταλη.
Ολόκληρο το άρθρο εδώ

Μια (πολύ μακρινή;) δίκη

O Jacques Verges είναι ίσως ο πιο αμφιλεγόμενος νομικός του 20ού αιώνα. Στην Ελλάδα έγινε γνωστός αρκετά αργά, την εποχή της δίκης της 17Ν με αφορμή τις απόψεις του περί «της δίκης της ρήξης». Αλλά στην Ευρώπη ένας άνθρωπος που είχε υπερασπιστεί μεταξύ άλλων ακροαριστερούς Γάλλους, αλλά και τον Αϊχμαν και τον Κάρλος, είχε ήδη προκαλέσει πολλά σχόλια. Οπως έχουν προκαλέσει και δικά του σχόλια. Ενα από αυτά αναφερόταν στο «έγκλημα, ως το στοιχείο που ξεχωρίζει τον άνθρωπο από τα ζώα».

Στη δεκαετία του ’50 συνέπεσε στο Παρίσι με (και γνώρισε) τον Σαλότ Σορ, μετέπειτα γνωστό ως Πολ Ποτ. Τον άνθρωπο που οδήγησε στην εξόντωση 2.000.000 συμπατριώτες του στην Καμπότζη και πέθανε ειρηνικά στο κρεβάτι του το 1998.

Ενα χρόνο μετά, συνελήφθη στην Πνομ Πενχ ένας δάσκαλος.
Ολόκληρο το άρθρο εδώ

Η Barbie, τα «νευρόσπαστα» και το «Δεύτερο φύλο»

H Barbie γιορτάζει μεθαύριο. Κλείνει τα 50 της χρόνια. Της τελετής γενεθλίων που θα είναι glamour (και στα ροζ χρώματα) προηγήθηκε, αρχές της περασμένη βδομάδας, μια άλλη τελετή, επίσης glamour και επίσης στα ροζ. Το αγλάισμα των τοπ μόντελς και των μόδιστρων παρουσίασε στη Νέα Υόρκη δουλειές αφιερωμένες στην Barbie.

Επίσης, γιορτάζει το «Δεύτερο φύλο». Οταν πρωτοεκδόθηκε, ακριβώς 60 χρόνια πριν (και δέκα χρόνια πριν η εταιρεία Mattel παρουσιάσει την Barbie), ήταν τέτοια η υποδοχή του, που η πλημμύρα των αντιδράσεων για το εμβληματικό έργο της Σιμόν ντε Μποβουάρ ανάγκασε το Βατικανό να καταγγείλει το βιβλίο.

Η Barbie, στον πρώτο χρόνο λανσαρίσματος στις ΗΠΑ, ξεπέρασε τα 350.000 κομμάτια, αλλά το βιβλίο της Nτε Μποβουάρ είχε πάει ακόμη καλύτερα (και μάλιστα στα αποκαΐδια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου): 50.000 αντίτυπα μόλις την πρώτη βδομάδα. Η Ευρώπη ήταν ακόμη μπροστά, ζωντανή και, κυρίως, σκεπτόμενη.
Ολόκληρο το άρθρο εδώ