Φωνές και «φωνές» από το 1821

«Οταν έφτασαν τα πρώτα νέα στη Σμύρνη για την επανάσταση στον Μοριά, μέναμε στον Κουκλουτζά (σ. σ. χωριό με αμιγώς ελληνικό πληθυσμό σε απόσταση “μίας ώρας με τα πόδια” από τη Σμύρνη). Ο ξάδελφός μας ο γραμματέας ήρθε μία μέρα και μας ενημέρωσε. Δεν μπορούσα να κρύψω τη χαρά μου. Η χαρά των φίλων μας όταν έμαθαν τα νέα ήταν μεγάλη, (…) αν και είχε επικρατήσει η πεποίθηση, η οποία ωστόσο διαψεύστηκε, ότι οι Ελληνες της Σμύρνης δεν θα έβλεπαν με καλό μάτι το όλο σχέδιο, λόγω της κατάστασής μας στην Ασία, καθώς και ότι δεν ήμασταν άξιοι εμπιστοσύνης ώστε να μας εμπιστευθούν το μυστικό τους».

Ο Πέτρος Μέγκους (Mengous) ήταν τότε 19 χρόνων. Και μας έδωσε μια μέχρι πρόσφατα μάλλον άγνωστη μαρτυρία για την Επανάσταση του 1821. Η μοναδικότητά της έγκειται επίσης στο γεγονός πως προέρχεται από έναν απλό πολεμιστή - σε αντίθεση με τις μαρτυρίες αξιωματούχων και προεστών της εποχής.

Η μαρτυρία εκδόθηκε στις ΗΠΑ, το 1830, στα αγγλικά. Ενα αντίτυπο (το τελευταίο;) εντοπίστηκε από έναν μικρό (αλλά με αξιόλογες εκδόσεις) εκδοτικό οίκο, το «Ισνάφι» στα Γιάννενα, και θα κυκλοφορήσει εντός του μήνα στα βιβλιοπωλεία σε μετάφραση του Βαγγέλη Κούταλη.
Ολόκληρο το άρθρο εδώ

Μια (πολύ μακρινή;) δίκη

O Jacques Verges είναι ίσως ο πιο αμφιλεγόμενος νομικός του 20ού αιώνα. Στην Ελλάδα έγινε γνωστός αρκετά αργά, την εποχή της δίκης της 17Ν με αφορμή τις απόψεις του περί «της δίκης της ρήξης». Αλλά στην Ευρώπη ένας άνθρωπος που είχε υπερασπιστεί μεταξύ άλλων ακροαριστερούς Γάλλους, αλλά και τον Αϊχμαν και τον Κάρλος, είχε ήδη προκαλέσει πολλά σχόλια. Οπως έχουν προκαλέσει και δικά του σχόλια. Ενα από αυτά αναφερόταν στο «έγκλημα, ως το στοιχείο που ξεχωρίζει τον άνθρωπο από τα ζώα».

Στη δεκαετία του ’50 συνέπεσε στο Παρίσι με (και γνώρισε) τον Σαλότ Σορ, μετέπειτα γνωστό ως Πολ Ποτ. Τον άνθρωπο που οδήγησε στην εξόντωση 2.000.000 συμπατριώτες του στην Καμπότζη και πέθανε ειρηνικά στο κρεβάτι του το 1998.

Ενα χρόνο μετά, συνελήφθη στην Πνομ Πενχ ένας δάσκαλος.
Ολόκληρο το άρθρο εδώ

Η Barbie, τα «νευρόσπαστα» και το «Δεύτερο φύλο»

H Barbie γιορτάζει μεθαύριο. Κλείνει τα 50 της χρόνια. Της τελετής γενεθλίων που θα είναι glamour (και στα ροζ χρώματα) προηγήθηκε, αρχές της περασμένη βδομάδας, μια άλλη τελετή, επίσης glamour και επίσης στα ροζ. Το αγλάισμα των τοπ μόντελς και των μόδιστρων παρουσίασε στη Νέα Υόρκη δουλειές αφιερωμένες στην Barbie.

Επίσης, γιορτάζει το «Δεύτερο φύλο». Οταν πρωτοεκδόθηκε, ακριβώς 60 χρόνια πριν (και δέκα χρόνια πριν η εταιρεία Mattel παρουσιάσει την Barbie), ήταν τέτοια η υποδοχή του, που η πλημμύρα των αντιδράσεων για το εμβληματικό έργο της Σιμόν ντε Μποβουάρ ανάγκασε το Βατικανό να καταγγείλει το βιβλίο.

Η Barbie, στον πρώτο χρόνο λανσαρίσματος στις ΗΠΑ, ξεπέρασε τα 350.000 κομμάτια, αλλά το βιβλίο της Nτε Μποβουάρ είχε πάει ακόμη καλύτερα (και μάλιστα στα αποκαΐδια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου): 50.000 αντίτυπα μόλις την πρώτη βδομάδα. Η Ευρώπη ήταν ακόμη μπροστά, ζωντανή και, κυρίως, σκεπτόμενη.
Ολόκληρο το άρθρο εδώ

Η (καθημερινή) βία κινητήριος μοχλός της οικονομίας

Η μέρα: Το ταξί έκλεισε τη διάβαση των πεζών διότι δεν πρόλαβε το φανάρι. Ο ηλικιωμένος τόλμησε να παρατηρήσει τον οδηγό. Μερικές δεκάδες περαστικοί υποχρεώθηκαν να ακούσουν το υβρεολόγιο από μέρους του «επαγγελματία».

Ο οδηγός του φορτηγού με τα «αλάρμ» σ' έναν από τους πιο γνωστούς (και στενούς) δρόμους του ιστορικού κέντρου θεώρησε πολύ φυσιολογικό να αποκλείσει τον δρόμο μέχρι να... «ξεφορτώνω κυρά μου, βγάζω το ψωμί μου, τράβα να πλύνεις κανά πιάτο». Ο «Ζητάς» της ΕΛ.ΑΣ. που πέρναγε δεν ασχολήθηκε. Καθημερινότητα είναι αυτή, αυτός θα την αλλάξει;

Ο πολίτης στο αναπηρικό καροτσάκι είναι αόρατος. Τουλάχιστον για τον οδηγό που έκλεισε τη ράμπα στο πεζοδρόμιο στη Θησέως στην Καλλιθέα.

Στην παιδική χαρά (συνήθως ξαχαρβαλωμένη) ποιος θα περίμενε τα βιαιότερα παιδιά να προέρχονται από φτωχές μη ενσωματωμένες οικογένειες; (Μόνον οι ψυχολόγοι. Η βία που εισπράττει η οικογένειά τους λόγω φτώχειας και οι συνθήκες ανομίας στις οποίες υποχρεώνεται να ζήσει μεταφέρονται ως σταγόνες βίας στα παιδιά).
Ολόκληρο το άρθρο εδώ

Ενας Προμηθέας και η βιογραφία του

Είχε επιχειρήσει να δηλητηριάσει έναν καθηγητή του αφήνοντας στο γραφείο του ένα μήλο με κυανιούχο άλας. Οταν άρχισε να διδάσκει, ήταν τέτοιο το μάθημά του που μια φοιτήτριά του (ρωσικής καταγωγής, η Κατσάροβα) έκανε απεργία πείνας επειδή την απέκλεισε από τις παραδόσεις του. Νεαρός φοιτητής εντυπωσίαζε με την απαγγελία ολόκληρων αποσπασμάτων από το ογκώδες «Αναζητώντας τον Χαμένο χρόνο» του Προυστ. Η στάση του απέναντι σε πολλές επιστημονικές ανακοινώσεις συναδέλφων του είχε καθοριστεί από τη φράση του Τζέιμς Τσάντγουικ, του ανθρώπου που ανακάλυψε το νετρόνιο: «Αλλο ένα κακάρισμα. Θα υπάρξει ποτέ κανένα αυγό;»
Ολόκληρο το άρθρο εδώ

Οι κυπριακές περιπέτειες της Ιστορίας

Λέγεται πως ενώ ο σημερινός μαθητής της Β΄ Λυκείου γνωρίζει πολλά περισσότερα για τη Φυσική από τον Νεύτωνα, δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι σήμερα ένας καθηγητής Ιστορίας γνωρίζει για τον Κικέρωνα περισσότερα απ' όσα πιθανώς γνώριζε ο υπηρέτης του.

Τα προβλήματα με την αναζήτηση της «μίας, ανόθευτης και αντικειμενικής ιστορικής αλήθειας» δεν είναι ούτε καινούργια ούτε αθώα. Πολλές φορές οι διαφορές ανάμεσα στην «αλήθεια» και στην «πραγματικότητα» συγχέονται (και σκόπιμα), ιδίως επειδή στη δεύτερη παίζει κυρίαρχο ρόλο η μνήμη.

Ενα σχετικό παράδειγμα που αναφέρει ο ιστορικός Μαρκ Φερό αφορά τους Εβραίους της Αλσατίας και την περίεργη σιωπή τους μετά την ήττα του Αξονα. Με την κατάρρευση της Γαλλίας σχεδόν το σύνολο των Εβραίων της Αλσατίας μεταφέρθηκε στην «ελεύθερη» Γαλλία και ιδίως στη Μασσαλία και στην Τουλούζη. Ελάχιστοι ξαναγύρισαν στα σπίτια τους μετά τον πόλεμο.Το 1976, ένας ερευνητής επισκέπτεται τα χωριά της Αλσατίας και θέτει το ερώτημα στους κατοίκους αν «έπρεπε να επιστρέψουν οι Εβραίοι γείτονές τους». Η απάντηση ήταν αρνητική και συνοδευόταν από μια σειρά από αντισημιτικά σχόλια. Ο ίδιος ερευνητής αναζήτησε τη γνώμη των Εβραίων. «Μα και βέβαια θα θέλαμε να γυρίσουμε, ήταν ο τόπος μας, περνούσαμε καλά».

- Μα δεν σας αποκαλούσαν «βρωμο-Εβραίους»;
Ολόκληρο το άρθρο εδώ

Θα ήταν απλώς γραφικοί, αν δεν ήταν και επικίνδυνοι

Από τον «επαναστατικό» λαϊκισμό στον «επαναστατικό» χουλιγκανισμό. Η προκήρυξη της «Σέχτας Επαναστατών» (εκτενή αποσπάσματα στη σελίδα 7) με την πρωτόγονη συγκρουσιακή φόρμα της εγκαινιάζει -ή θέλει να εγκαινιάσει- μια νέα εποχή στον χώρο της βίας.

Με τον τηλεοπτικής προέλευσης κυνισμό (αντίστοιχο θράσος έχουν επιδείξει οι παρουσιαστές της λεγόμενης trash tv) και με την ακομπλεξάριστη επίδειξη ημιμάθειας βουτηγμένη σε κακομεταφρασμένα τσιτάτα της RAF ή του Μάο, οι άνθρωποι αυτοί έχουν μια σημαντική διαφορά από την προηγούμενη γενιά: Ο «αγώνας» τους δεν έχει ανάγκη ούτε από ιστορική αφετηρία ούτε από ιστορικές αναφορές. Ο «αγώνας» τους επενδύεται με την ελαφρότητα των κομπασμών σε επαρχιακά πανηγύρια και αυτή την εγγενή αδυναμία τους μόνο ένα πράγμα μπορεί να ισοσκελίσει:
Ολόκληρο το άρθρο εδώ

Βαβέλ σε... δύο κεφάλια

- Νομαρχία Καστοριάς, λέγετε;

- Στην είσοδο της Νομαρχίας είναι αναρτημένες τρεις σημαίες. Η ελληνική, η της Ευρωπαϊκής Ενωσης και μία κιτρινόμαυρη. Αυτή η τελευταία ποια είναι;

- Λέτε την κίτρινη με τον μαύρο δικέφαλο αετό; Μα είναι της Εκκλησίας. Υπήρχε από παλιά.

- Περιλαμβάνεται στα εθνικά εμβλήματα ή σημαίες;

- Α, αυτό είναι λαβύρινθος.

- Τα εθνικά εμβλήματα; Είναι πολλά;

- Καλύτερα να μιλήσετε με το υπουργείο Εσωτερικών.

Στο υπουργείο Εσωτερικών, ο γενικός γραμματέας κ. Πάτροκλος Γεωργιάδης (χαρακτήρισε «βυζαντινή» -όπως γενικά έχει επικρατήσει- τη σημαία) και διευκρίνισε ότι οι Νομαρχίες δεν μπορούν να αναρτούν όποια σημαία θέλουν πέραν της ελληνικής και της Ε.Ε. Αυτό θα τροποποιηθεί με το νέο νόμο που ακόμη δεν έχει κατατεθεί και πάντα έπειτα από έγκριση σχετικής επιτροπής του υπουργείου.

Ομως, ποια είναι αυτή η σημαία; (Σημειωτέον, δεν είναι η επίσημη της Εκκλησίας, έστω κι αν χρησιμοποιείται ευρέως στους ναούς και -αρκετά πρόσφατα- στις «Λαοσυνάξεις».)
Ολόκληρο το άρθρο εδώ

Η ιστορία ενός συνθήματος (ή από την τραγωδία στη φάρσα)

Παρασκευή, 30 Απριλίου 1976. Ο μαθητής Σιδέρης Σιδηρόπουλος, 16 χρόνων, μέλος της «Μαθητικής Πρωτοπορίας», κολλούσε αφίσες της οργάνωσης «Κ.Ο. Μαχητής» για τη συγκέντρωση της επόμενης μέρας, της Πρωτομαγιάς, στην πλατεία Κοτζιά. Το τι ακριβώς έγινε δεν είναι γνωστό, πάντως ο μαθητής άφησε την τελευταία του πνοή στην Πειραιώς καταδιωκόμενος από αστυνομικούς και χτυπημένος από διερχόμενο αυτοκίνητο.

Η Πρωτομαγιά εκείνης της χρονιάς είχε δύο νεκρούς, και οι δύο σε τροχαία δυστυχήματα. Τον Σιδέρη Σιδηρόπουλο και τον Αλέκο Παναγούλη. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του συγγραφέα Στέργιου Κατσαρού, πρέπει να ήταν η πρώτη φορά που από ένα μικρό τμήμα του αναρχο-αυτόνομου και αντιεξουσιαστικού χώρου ακούστηκε το σύνθημα που έμελλε να γίνει το πιο γνωστό και μακροβιότερο της Μεταπολίτευσης: «Μπάτσοι, γουρούνια, δολοφόνοι». Αν και το σύνθημα που κυριάρχησε εκείνη την Πρωτομαγιά ήταν «Ενας στο χώμα, χιλιάδες στον αγώνα» (συνέχεια των προδικτατορικών κινητοποιήσεων) καθώς και «Το αίμα κυλάει, εκδίκηση ζητάει», ωστόσο από τον «Μαχητή», αλλά και σύμφωνα με κάποιες μαρτυρίες και από μέλη της ΑΑΣΠΕ (φοιτητική νεολαία του ΕΚΚΕ), ακούγεται και το «Μπάτσοι, γουρούνια, δολοφόνοι».
Ολόκληρο το άρθρο εδώ

«Καλές» και «κακές» σφαίρες

H πρώτη σφαίρα εναντίον του 15χρονου Αλέξανδρου προκάλεσε οργή και αγανάκτηση. Η δεύτερη (πολλές και όχι μία), εναντίον του 21χρονου αστυνομικού των ΜΑΤ προκάλεσε -κυρίως- αμηχανία ενδεχομένως πιο τρομακτική κι απ’ την ίδια την απόπειρα δολοφονίας. Το θύμα στοχοποιήθηκε όχι λόγω των πράξεών του ή του βιογραφικού του, αλλά επειδή φορούσε στολή. Οποιοσδήποτε ένστολος θα μπορούσε να είναι στη θέση του. Στον πολιτισμό της ατομικής ευθύνης, οι ριπές του καλάσνικοφ αρνήθηκαν στο θύμα το στοιχειώδες. Οι δράστες ως (προνεωτερικοί) μικροί Θεοί-τιμωροί επιβάλλουν την «τιμωρία» για το «έγκλημα», έξω και πέρα από την κοινωνία. Συνήθως έτσι δρουν οι φανατικοί. Οπως έγραφε και ο Αμος Οζ, ο φανατικός είναι ο πιο συναισθηματικός άνθρωπος του κόσμου.
Ολόκληρο το άρθρο εδώ

Η μάχη για το Κέντρο (…και το Δέντρο)

Ο πρώτος φοιτητής που πήρε το διδακτορικό του στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας αλλιώς θα ονειρευόταν τη ζωή του. Ομως στην Αθήνα του 1843 ο πρώτος φοιτητής του πρώτου ελληνικού πανεπιστημίου που αποφοίτησε, ο Αναστάσιος Γούδας (από την Ιατρική), φυλακίσθηκε, κακοποιήθηκε και τελικά αυτοεξορίσθηκε στη Σμύρνη και μετά τα βήματά του χάθηκαν κάπου στην Ευρώπη. Αιτία η αντιοθωνική δράση του, την ίδια χρονιά που ο Οθωνας εξαναγκάσθηκε σε παραχώρηση Συντάγματος.

Το Πανεπιστήμιο στη νέα Αθήνα του Οθωνα και τα Ανάκτορα, μαζί τοποθετημένα στο Κέντρο της πρωτεύουσας, διαμόρφωσαν έκτοτε με πολύ ιδιαίτερο τρόπο την έννοια του δημόσιου χώρου και της σχέσης του με την πολιτική. Το κέντρο της Αθήνας βίωσε ήδη από τότε αυτό που λέγεται διεκδίκηση του δημόσιου χώρου. Οχι ως τόπου αλλά ως έννοιας.
Ολόκληρο το άρθρο εδώ

ο καθαρά ποινικό μέρος της δολοφονίας του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου συγχέεται κατά έναν περίεργο τρόπο με το ευρύτερο κοινωνικό και πολιτικό κομμάτι της υπόθεσης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η υπόθεση του εξοστρακισμού.

Η «κοινή γνώμη» έχει πεισθεί πως ο αστυνομικός είχε ευθέως πυροβολήσει και δολοφονήσει τον Αλέξανδρο. Αλλωστε, αυτή η πεποίθηση όχι μόνο εξηγεί τις μεγάλες κινητοποιήσεις αλλά και ώς ένα βαθμό καθόρισε την ένταση των επεισοδίων.

Ποια ήταν τα δεδομένα πάνω στα οποία σχηματίστηκε αυτή η βεβαιότητα; Ενα βίντεο, κάποιες, αρκετές, μαρτυρίες αλλά (σαφώς) και μια ήδη σχηματισμένη άποψη για την Ελληνική Αστυνομία.

Ολόκληρο το άρθρο εδώ

Εξάρχεια, αδιέξοδα ανάμεσα σε δύο μύθους

Αύξηση διαρρήξεων στην πιο αστυνομοκρατούμενη περιοχή της Ελλάδας τα τελευταία 30 χρόνια; Υπαρκτή ως πραγματικότητα ή ως αίσθημα ανασφάλειας, πάντως στα Εξάρχεια είναι από τα θέματα που συζητήθηκαν αρκετά πρόσφατα σε επιτροπή κατοίκων. Κουβεντιάζουν και για άλλα. Και για το αδιέξοδο με τα ναρκωτικά και για το αδιέξοδο με την κατάσταση πολιορκίας.

Πρέπει να είναι πολύ ενοχλητικό να ζεις σε μια περιοχή για την οποία έχουν σχηματιστεί δύο διαμετρικά αντίθετες εικόνες: Δεν πρόκειται ούτε περί μιας δομημένης «αλάνας» όπου συμπλέκονται με κάποια ενδογενή ή εξωγενή κανονικότητα οι «μπάτσοι» με τα «φρικιά». Ούτε είναι και το μεγάλο χωνευτήρι, ο μοναδικός χώρος της «ελεύθερης διακίνησης των ιδεών» -όχι πάντως με τα εξιδανικευμένα χαρακτηριστικά στρουμφοχωριού.
Ολόκληρο το άρθρο εδώ

Μια ιστορία της κουκούλας (...και μερικά δημοκρατικά αδιέξοδα)

Πολλά χρόνια πίσω (έως πάρα πολλά) δεν είναι καθόλου βέβαιο αν ο αναρχικός Μπουαναβεντούρα Ντουρούτι φορούσε ή όχι κουκούλα, στη διάρκεια ληστειών τραπεζών στο Μεξικό (ως γνωστόν όχι για προσωπικό πλουτισμό), λίγο πριν από τον Ισπανικό Εμφύλιο. Κι αν φορούσε, το πιθανότερο είναι πως επρόκειτο για ένα μαντίλι που είχε χρησιμοποιηθεί ευρέως και στις εξεγέρσεις και τις συγκρούσεις του 19ου αιώνα.

Πάντως, στην Ελλάδα, στα τέλη του 19ου αιώνα, όταν ο αναρχικός Δημήτρης Ματσάλλης δολοφόνησε μέρα μεσημέρι στην Πάτρα έναν σημαντικό τοκογλύφο δεν είχε σκεπασμένο το πρόσωπό του – πιθανόν διότι θεωρούσε αναπόφευκτη τη σύλληψή του.

Σύμφωνα με την ίσως μοναδική δημοσιευμένη μαρτυρία, στην Ελλάδα μετά την Κατοχή, η κατά κάποιον τρόπο μαζική χρήση μαντιλιού για κάλυψη του προσώπου τοποθετείται το 1946 από τον Ε.Λ.Α.Ν. Στυλίδας.
Ολόκληρο το άρθρο εδώ

Ο «πλούσιος Εβραίος» και ο Μπλούμε

MONIMEΣ ΣTHΛEΣ Hμερομηνία δημοσίευσης: 07-12-08
Ο «πλούσιος Εβραίος» και ο Μπλούμε

Tου Τακη Καμπυλη

«Στη διάρκεια της Κατοχής ήμουν επίσημος διερμηνέας των SS και συγκεκριμένα στο “Τμήμα Εβραϊκών Υποθέσεων” της Ασφάλειας Αθηνών. Με αυτή την ιδιότητά μου πήγα στη Ρόδο μαζί με τον Τόνι Μπούργκερ, υπολοχαγό των SS (...) με τον Φριτς Λίνεμαν, δόκιμο των SS και τον Χανς Σέλε από το Ντάντσιγκ. Εκεί στη Ρόδο είχαν συλληφθεί όλοι οι Εβραίοι των Δωδεκανήσων από 16 έως 60 ετών. Με ένα καράβι μεταφέρθηκαν πρώτα στο Χαϊδάρι κι από κεί, υποθέτω, στα γερμανικά στρατόπεδα συγκεντρώσεως (...) Οι Γερμανοί που προανέφερα πήραν μαζί τους από τη Ρόδο εννέα βαλίτσες γεμάτες με αλυσιδίτσες, διαμάντια, ράβδους χρυσού και άλλα χρυσαφικά που παρέδωσαν στην Αθήνα στον Μάχερ, διοικητή των SS. Την ίδια νύχτα συναντηθήκαμε στην οδό Λυκαβηττού 2 με τον Ισπανό υπήκοο Πέπο Φραντσές: Εγώ, ο Λίνεμαν, ο Γκρίνμπαχ και ο Σέλε. Εκεί συζητήσαμε πώς θα μπορούσαμε να πουλήσουμε τα κοσμήματα (...) Το ίδιο βράδυ μετά το φαγητό συμφωνήσαμε μεταξύ μας για την πώληση των χρυσαφικών και είπαμε στον Πέπο Φραντσές να πάει στα γραφεία των SS και να αγοράσει από τον Μάχερ ένα μέρος των αντικειμένων αυτών.
Ολόκληρο το άρθρο εδώ

Ψάλε παιδί μου γράμματα…

Ο Maxime Rodinson (πέθανε το 2004) υπήρξε ίσως ο σημαντικότερος βιογράφος ενός Θεού, για την ακρίβεια του προφήτη του. Ο Rodinson παραμέρισε δόγματα και προκαταλήψεις και προσπάθησε να εξετάσει και να ερμηνεύσει τις συνθήκες μέσα από τις οποίες ένας έξυπνος άνθρωπος, ο Μωάμεθ, έπεισε τον εαυτό του, τη φυλή του (και τις άλλες φυλές) ότι συνομιλεί με τον Θεό.

Πολλές από τις ερμηνείες που έδωσε πέρασαν στη διεθνή βιβλιογραφία. Κυρίως η διαφορά του Μωάμεθ της Μέκκας από τον Μωάμεθ της Μεδίνας. Του Μωάμεθ που ο Θεός τού υπαγόρευε, από τον Μωάμεθ που υπαγόρευε στον Θεό. Του θρησκευτικού από τον πολιτικό ηγέτη. Η συγκεκριμένη «βιογραφία» του Μωάμεθ δεν προκάλεσε τη μήνι κάποιου μουσουλμάνου ιερέα ή όποιου αυτοαναγορεύεται θεματοφύλακας του δόγματος, παρότι ο συγγραφέας αποδεικνύει πως η διδασκαλία του Μωάμεθ ήταν περισσότερο ιδεολογία παρά θρησκεία.
Ολόκληρο το άρθρο εδώ

Υπάρχουν και «golden» μποζόνια;

Eνα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετώπισαν οι Αμερικανοί στο Βιετνάμ ήταν η λεγόμενη Δίοδος Χο Τσι Μινχ. Ενα δίκτυο ανεφοδιασμού των Βιετκόνγκ, πολύπλοκο όσο τα νεύρα σ’ ένα φύλλο δέντρου, με τα σημαντικότερα σημεία του στο έδαφος μιας τρίτης χώρας, του Λάος. Ο πολλαπλασιασμός τών βομβαρδισμών δεν έφερνε τα προσδοκώμενα αποτελέσματα, αφού με τον θόρυβο των μεγάλων βομβαρδιστικών οι εφοδιοπομπές διασκορπίζονταν στην πυκνή βλάστηση. Οι πιο ενδιαφέρουσες προτάσεις, που έφτασαν τότε στα γραφεία του υπουργείου Αμυνας των ΗΠΑ, ήταν αυτές που προέβλεπαν ένα μίνι Σινικό Τείχος, έναν τεράστιο φράχτη με φυλάκια και ραντάρ. Αλλά οι άνθρωποι του «Ιάσονα» είχαν την καλύτερη λύση.
Διαβάστε το άρθρο εδώ

20 χρόνια μετά: αυτό το τείχος δεν έπεσε

τις 28 Αυγούστου 1789 γεννήθηκε η (σύγχρονη) Αριστερά. Ηταν οι Γάλλοι επαναστάτες που στην Εθνοσυνέλευση αρνήθηκαν την παραχώρηση δικαιώματος βέτο στον βασιλιά. (Προφανώς τότε γεννήθηκε και η νέα Δεξιά; Ουδείς ξέρει, ουδείς φαίνεται να έχει ασχοληθεί).
Αρκετά χρόνια μετά, κάποια πράγματα, αναπόφευκτα (;) είχαν ξεπεραστεί. Ενα κομμάτι της Αριστεράς στοιχίστηκε (-εται) πίσω από μια παρατήρηση ενός διάσημου πιανίστα (την υπενθυμίζει ο Ευκλείδης Τσακαλώτος, καθηγητής στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο): Είναι άραγε οι αξίες της αγοράς τόσο δημοφιλείς; «Ο Sviatoslav Richter ισχυρίστηκε κάποτε, ότι το πρώτο κονσέρτο που έδωσε στις ΗΠΑ ήταν το χειρότερο της ζωής του. Οταν ρωτήθηκε «γιατί», έδωσε την εξής απάντηση: την ημέρα της παράστασής του έδειξαν μια τεράστια αίθουσα όπου υπήρχαν πολλά πιάνα ώστε να διαλέξει με ποιο θα έπαιζε. Του πήρε μερικές ώρες, αλλά σε όλη τη διάρκεια της παράστασης αναρτωτιόταν αν πράγματι είχε κάνει τη σωστή επιλογή, με αποτέλεσμα το παίξιμό του να μην ήταν το αναμενόμενο. Στη Μόσχα έπαιζε σε ένα μόνο πιάνο, όχι και τόσο καλό, αλλά έδινε πάντοτε τον καλύτερό του εαυτό. Τελικά, μας λέει ο Richter, η ποιότητα του πιάνου δεν είναι και τόσο σημαντική».
Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο εδώ

Οσα πήρε ο άνεμος

«Μα αγαπητή μου», είπε ο Ρετ Μπάτλερ στη Σκάρλετ Ο’ Χάρα, «δεν ξέρεις πως (σ’ αυτόν τον Νότο) ο ψεύτης είναι ο πιο ένθερμος υπερασπιστής της ειλικρίνειάς του, ο κλέφτης της εντιμότητάς του και ο δειλός της γενναιότητάς του;»

Η Μάργκαρετ Μίτσελ, γράφοντας το «Οσα παίρνει ο άνεμος», πολλές φορές υπονόμευσε (συνήθως «μέσω» του Ρετ Μπάτλερ) το κλίμα (την ιδεολογία) του Ρομαντισμού στον Νότο που η ίδια μετέφερε σε περίπου 900 σελίδες με τη Σκάρλετ, τη Μέλανι, τον Ασλεϊ Γουίλκς αλλά και με τους «σπιτικούς» νέγρους, τους «μπαρμπα–Θωμάδες» της Ομοσπονδίας. Η παλιά εποχή σαρώθηκε διότι, όπως έλεγε ο Μπάτλερ, κανείς δεν την πίστευε πια, ούτε καν η Νότια αριστοκρατία.
Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο εδώ

Δηλωσίες, αντιήρωες σε εποχή ηρώων

Εκατοντάδες χιλιάδες υπέγραψαν επί Μεταξά, στον Εμφύλιο, στη χούντα, στιγματίστηκαν και υπέκυψαν στη βία της σιωπής

Mία -αμόρφωτη- το είπε έτσι: «Ηταν σαν να τους έδινες βόλια να σκοτώσουν τους δικούς σου». Mία -μορφωμένη- το είπε έτσι: «H υποταγή σου συμβόλιζε την υποταγή της ομάδας. Ηταν για μας θέμα αξιοπρέπειας, θέμα τιμής».

Kαι οι δύο εξήγησαν (στην έρευνα της ιστορικού Tασούλας Bερβενιώτη) το ίδιο πράγμα: Γιατί δεν υπέγραψαν δήλωση. Oι μαρτυρίες τους εκφράστηκαν, διατηρήθηκαν και προβλήθηκαν. Ηταν η επιβεβαίωση στο ηρωικό κομμάτι του ηττημένου, που ηθικά ένιωθε (ήταν) δικαιωμένος. Aυτό χώρεσε στην Iστορία, είναι η Iστορία. Eίναι;

Tο κομμάτι που δεν χώρεσε στην επίσημη Iστορία είναι επίσης μεγάλο. Mεγαλύτερο από το ηρωικό. Kαι πιθανόν εξίσου ηρωικό: Oι «δηλωσίες».
Ολόκληρο το άρθρο εδώ