Η διπλή ζωη της «κυρα Φροσύνης»

Η κυρά Φροσύνη ερωτευτηκε εναν απο τους γυιούς του Αλή Πασά.Μέχρι εδω ολα καλά .Αλλά γιατι η κυρα Φροσυνη δεν μπήκε ποτέ σε χαρέμι οπως μια αλλη διάσημη γιαννιωτισα ερωμένη πασά ,η κυρα Βασιλική;
Η ιστορία της κυρα –Φροσύνης ουτε απλή ειναι ουτε δεδομένη.Τα αισθήματά της και τα διλήμματά της έπεσαν με ορμή σ’εναν κόσμο μοιρασμένο σε μουσουλμάνους και χριστιανούς σε αξιωματούχους (και) προκρίτους και τους πληβείους της υπάιθρου(χριστιανούς και μουσουλμάνους) .Η εθνική ιστοριογραφία δεν αφησε χώρο για έρωτες.Αντιθετα τους ενέπλεξε και τους χρησιμοποίησε ανάλογα με τις ανάγκες της νεας εθνικής μυθολογίας.Αν κάπου η επανάσταση του 1821 δεν εφερε μια οριστική ρηξη με το παρελθόν ,ο χωρος ηταν ο ερωτας.Και ο χρόνος ηταν σε δυο κομμάτια.
Το παράδειγμα της κυρά-Φροσύνης (το οποιο ειχε την καλοσυνη να παραχωρησει στη στηλη απο την ερευνητική δουλειά της που βρισκεται σε εξέλιξη ,η Ζεττα Γκότση –διδάσκει στο πανεπιστήμιο Πάτρας) μιλάει απο μόνο του.Η πρωτη «κυρά Φροσύνη» δημοσιευτηκε στα 1837.Συγγραφέας ενας φωτισμένος ανθρωπος,γνησιο παιδι του Διαφωτισμού.Πήρε τον μυθο και τον απογειωσε,αλλα οχι εθνικιστικά.
Συμφωνα με τον Αλεξανδρο Ραγκαβή η κυρα Φροσύνη ερωτευεται εναν αλβανό μουσουλμάνο,τον γυιο του Αλή Πασά.Ο τελευταίος βέβαια αναγνωρίζει –στη μυθοπλασία του Ραγκαβή- την (χριστιανική) ανωτερότητα της κυρα-Φροσυνης.Αλλα η ομορφη γιαννιώτισα ειναι πάνω απ’ολα –συμφωνα με τον Ραγκαβή- γυναίκα. Και ο ερωτας της ειναι δυνατότερος απο τις θρησκευτικές (ή αλλες) διαφορές. Γι αυτο και ο Ραγκαβής την βάζει να καταλήγει στον μονόλογό της: «Τον αγαπώ με αδεια της συνειδήσεώς μου».
Καμμια εικοσαριά χρόνια μετά ο μυθος της «κυρά –Φροσύνης» αλλάζει. Τότε,το 1859, ο Βαλαωρίτης δημοσιεύει την δικιά του εκδοχή.
Η δευτερη «κυρα-Φροσύνη» εχει μια μεγάλη αλλαγη…
…σε σχεση με την πρωτη του Ραγκαβή.Ο μυθος εινια περίπου ο ίδιος.Ομως ο Βαλαωρίτης τονιζει περισσότερο την εννοια της επιβολής στις πρωτες προσεγγισεις των δυο εραστων.Και το σημαντικότερο ,ο Βαλαωρίτης δινει κεντρικό ρόλο στον πατερα της ,ο οποίος της ξεκαθαρίζει πως η καθαρότητα του αιματος ειναι πάνω απο τα αισθηματα.Σ’ αυτον τον διάλογο η κυρα-Φροσυνη του Βαλαωρίτη κάθε άλλο παρα υπεραμύνεται των συναισθημάτων της..
Απο τη συζήτηση με την Ζέττα Γκότση (τα συμπεράσματα εδω σε καμμια περίπτωση δεν πρέπει να της αποδοθούν-οσο η ερευνά της συνεχίζεται) προέκυψε μια ενδιαφέρουσα τομή.
Τα μυθιστορήματα για την ελληνική επανάσταση που γράφτηκαν πριν απο (περιπου) το 1850 αναδεικνυαν μια διαφορετική αντιληψη των συγγραφέων για την εποχή ,απ΄οτι τα μυθιστορήματα που γράφτηκαν μετα το 1850. Τα πρωτα ηταν- ακομη- πιο κοντα στο πνευμα του Διαφωτισμού και της ανεκτικότητας ,ενω αντίθετα τα δευτερα απηχούσαν την πρόσφατη συγκροτηση της εθνικής –φυλετικής- καθαρότητας και της αδιάλειπτης συνέχειας του ελληνισμού.Ετσι ενω στα πρωτα οι ηρωες ειναι τραγικά πρόσωπα, θυματα μιας διαίρεσης ,στα δευτερα οι ηρωες και δη οι ανδρες εχουν πάντα στο μυαλό τους ,ακόμη κι οταν κάνουν ερωτα ,την εθνική τους αποστολή.
Ενα χαρακτηριστικό παράδειγμα ειναι ο «Φλώρος» του Καλογερόπουλου(γραφτηκε κοντα στα 1850- επίσης απο τη συζήτηση με τη Ζεττα Γκότση):Η Εμινέ μια όμορφη χανούμισα ερωτευεται εναν ελληνα πολεμιστη,τον Φλώρο.Κάνουν ερωτα ,ο πασάς το αντιλαμβάνεται και την πνιγει.Μικρό το κακό ,αφου ουτως ή αλλως ο Φλωρος νομιμοποιείται επειδη προσέγγισε την Εμινέ για να σωσει την (χριστιανη,εννοείται) αγαπημένη του.
Υπάρχει ερως εθνικός και ερως αντεθνικός σημειωνει η Μαίρη Μικέ (αναπληρωτρια καθηγητρια στο ΑΠΘ) ομως το «ερωτημα ειναι πως ενας ερωτας γινεται εθνικός ή αντεθνικός;» Μα πολύ απλά κατασκευάζεται ως τέτοιος,ανάλογα με την ιδεολογία κάθε εποχής μεσα στην οποία ζει ο συγγραφέας της μυθοπλασίας.Η ιδια εξεδωσε πρόσφατα την ερευνά της για την εικονα της λατινοκρατίας μέσα απο τον ερωτα και τις προσωπικές σχέσεις,οπως αυτη διαμορφωθηκε μεσα απο την μυθιστοριογραφία του 19ου αιωνα. «Ο 19ος αιωνας στο νέο ελληνικό κράτος διαβάζει για την λατινοκρατία κι αυτο εχει να κάνει με τη συγκρότηση της ταυτότητας.Τον 19ο αιώνα εχουν την ανάγκη να γυρίσουν πίσω και να «ανακαλύψουν» οτι η «εθνική συνείδηση» υπάρχει ηδη απο τον 13ο αιωνα .Οι πολίτες του νέου ελληνικού κράτους εχουν ανάγκη να συγκροτήσουν ενα εθνικό παρελθόν και ετσι ανακαλύπτουν την λατινοκρατία». Τι ανακαλύπτουν σ’αυτη; Τι κατασκευάζεται μέσα απο αυτή; Μα η φυλετική καθαρότητα που διαφυλάχθηκε απο πατέρα σε γυιό.Και η καλύτερη απόδειξη ειναι τα μυθιστορήματα στο «ιστορικό» πλαίσιο της λατινοκρατίας.Οπου ο ερωτας ειναι σαφως μαχητός και υποχωρεί οταν τιθεται ζητημα αλλοίωσης της φυλετικής καθαρότητας.Αλλωστε δεν ειναι τυχαίο οτι ολα τα μυθιστορήματα περι λατινοκρατίας γραφτηκαν και ανθισαν μεσα σε περίοδο μόλις 30 χρόνων (περίπου μεχρι το 1870) και μετα εξαφανίστηκαν.Το τελευταίο του ειδους γραφτηκε πολύ αργότερα το 1930 απο τον Τερζάκη,η περίφημη «πριγκηπέσα Ιζαμπώ».
Κι αν ο ερωτας στα χρονια της Επανάστασης κατασκευάστηκε…
…τον 19ο αιωνα, εντουτοις το ζητημα παραμένει:Υπήρξαν σχεσεις μεταξυ μουσουλμάνων και χριστιανών, Υπήρξαν μεικτοί γάμοι;
Ο ιστορικός Λάμπρος Μπαλτσιώτης εξηγεί :
«Οι γνώσεις μας για την καθημερινή ζωή χριστιανών και μουσουλμάνων στις αρχές του 19ου αιώνα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία επαρκούν για να μας δείξουν πώς και πότε συναντιόνταν οι δύο κοινότητες. Είναι κοινός τόπος ότι επρόκειτο για δυο χωριστές κοινότητες, με δική τους οργάνωση, θεσμούς και ως ένα βαθμό σύστημα διοίκησης. Ο κανόνας είναι ότι η κάθε θρησκευτική κοινότητα ζούσε σε ξεχωριστή συμπαγή περιοχή είτε στις πόλεις (αλλού οι μουσουλμάνοι, αλλού οι ορθόδοξοι, αλλού οι αρμένιοι), είτε στα λίγα μεικτά χωριά. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπήρχε και επαφή μεταξύ των πληθυσμών, κοινωνικές σχέσεις, ακόμη και δίκτυα αλληλοϋποστήριξης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν σε μερικές περιοχές ο θεσμός των βλάμηδων μεταξύ χριστιανών και μουσουλμάνων (ανδρών και γυναικών), ο οποίος επέζησε στη Θεσπρωτία μέχρι τον Πόλεμο. Όμως, υπήρχαν και περιπτώσεις όπου οι κανόνες διαχωρισμού κατέρρεαν και οι νόρμες εξαφανίζονταν. Θα εξετάσουμε μερικές από αυτές, σε περιοχές που εντάχθηκαν στα όρια του πρώτου ελληνικού κράτους, αν και η εξέταση των αρχείων σε άλλες περιοχές θα μας έδινε πιο εντυπωσιακά αποτελέσματα.
Η πρώτη απόκλιση αφορά την αίσθηση συμφερόντων τοπικότητας: Υπερβαίνοντας τη θρησκεία, συναντάμε συχνά την περίπτωση όπου φαίνεται να αναπτύσσονται ιδιαίτερες σχέσης λόγω γειτνίασης. Ένα τέτοιο χαρακτηριστικό παράδειγμα μας δίνει ο Φωτάκος όταν περιγράφει πώς από ένα σημείο και πέρα οι «εντόπιοι» «τούρκοι» άρχιζαν να βγαίνουν από την πολιορκημένη από τους επαναστάτες Τριπολιτσά: «Οι Φαναρίται, παραδείγματος χάριν, έβγαιναν με τις οικογένειές των από την πόρταν του Αγ. Αθανασίου και εζήτουν τους συντοπίτας των Έλληνας, οι Μπαρδουνιώται έβγαιναν και αυτοί από το μέρος όπου εβαστούσαν οι Μυστριώται με τον Γιατράκον, οι Καρυτινοί με τους Καρυτινούς και καθεξής.».
Η δεύτερη απόκλιση αφορά όλο εκείνο το φάσμα περιπτώσεων θρησκευτικής ρευστότητας, που διέφερε όμως από τον «κρυπτοχριστιανισμό», και εμφανιζόταν σε μερικές κοινότητες.
Μια πρώτη τέτοια ομάδα συναντάμε στην Ηλεία, εντονότερα δε στην
Ολυμπία. Επεκτείνονταν σε μια περιοχή από του Φλόκα μέχρι τη Ζάχα (Καλλιθέα). Πρόκειται για τα λεγόμενα Μουρτατοχώρια. (μουρτάτης ονομάζεται αυτός που ξανααλλάζει θρησκεία). Τα χωριά αυτά με μητρική γλώσσα τα ελληνικά ή/και τα αλβανικά, δεν διέθεταν τζαμιά και διατηρούσαν ένα σύστημα όπου το κάθε άρρεν μέλος γινόταν μουσουλμάνος και το κάθε θήλυ γινόταν χριστιανή.(Η παρεμφερής πρακτική των μεικτών γάμων
εμφανίζεται από παλιά στην οθωμανική Κρήτη. Το φαινόμενο ήταν ιδιαίτερα εκτεταμένο στην Πελοπόννησο. Να σημειωθεί ότι στην ισλαμική παράδοση είναι επιτρεπτό η γυναίκα να διατηρήσει τη θρησκεία της, όχι όμως τα παιδιά).
Μια δεύτερη ομάδα είναι αυτή της Βαρδούνιας ή των Βαρδουνοχωρίων, βόρεια του Γυθείου, που κατοικείτο κυρίως από αλβανόφωνους μουσουλμάνους. Στους περισσότερους οικισμούς όμως, κατοικούσαν και χριστιανοί ελληνόφωνοι, άλλοι μουσουλμάνοι, καθώς και εξισλαμισμένοι (ή μη) χριστιανοί που έβρισκαν καταφύγιο στην περιοχή, αφού αυτή διατηρούσε εκτεταμένη αυτονομία. Φαίνεται ότι είχε καταστεί ένας θύλακας «ασύλου» και ίσως και λόγω αυτού και ιδιότυπης αθρησκείας: Μουσουλμάνοι νονοί βάφτιζαν χριστιανόπουλα, πολλοί έφεραν δύο ονόματα όπως Δημήτρης-Αλής, Ιμπραϊμ-Γιώργης κλπ.
Μια τρίτη περιοχή συναντάμε στην Καρυστία, αν και ανάλογα φαινόμενα (Σαμπάνοι/Σαμπάνηδες) εμφανίζονται και στη βορειότερη Εύβοια. Για την Καρυστία ο τοπικός ιστορικός Κ. Γουναρόπουλος αναφέρει πως οι κάτοικοί της «μήτε τζαμία και εκκλησίας, μήτε ιμάμας και ιερείς είχον».
«Η εικόνα που εχουμε για την καθημερινη ζωή πριν την επανάσταση του ’21…
…μπορει να χαρακτηριστει σε μερικά σημεία υπερβολική ,λεει ο Βασιλης Παναγιωτόπουλος (καθηγητης ιστορίας ,ΕΙΕ) .Δεν ερρεαν καθημερινά ποταμοί αίματος ,αλλά από την άλλη η βασική διχοτομία που ειχε επιβληθεί από τους οθωμανούς δυσκόλευε πολύ τα πράγματα ιδιως για τους χριστιανούς.Ηταν δυσκολη εκ των πραγμάτων η συναψη σχέσεων μεταξυ τους ,αλλά όχι με την εννοια (και τη σημασία) που της αποδίδουμε σημερα.Η οσμωση μεταξυ τους ηταν δυσκολη αλλά και υπαρκτη για οσους συμβιωναν στις πόλεις. Στον βασικό διοαχωρισμό αξιωματουχων(οθωμανών αλλά και χριστιανων προκρίτων) από τη μία πλευρά και του «λαουτζίκου» από την άλλη,προσετέθη και η συνυπαρξη δυο θρησκειων.Μιας νικήτριας και μιας νικημένης.Το σκηνικό λοιπόν χαρακτηριζόταν από τετοια ευθραυστότητα σχέσεων ιδιως στις πόλεις ώστε οι μεικτες σχέσεις υπήρχαν μεν αλλά σαφως δεν ηταν ο κανόνας.»
Και πιθανότα δεν αντιμετωπίζονταν όπως θέλει εκ των υστερων η ελληνική μυθιστοριογραφία. Ο Βασίλης Παναγιωτόπουλος αναφερει σχετικά μια υπόθεση στα 1800 ,ανεκδοτη ακομη ,στο Αιτωλικό. «Ενας πασάς κλέβει μια χριστιανή ,παντρεμένη μητερα δυο παιδιών.Την εκβιάζουν και αυτή δεχεται να δηλώσει πως είναι μουσουλμάνα. Από την κοροϊδια ξεσηκωνονται και χριστιανοί και μουσουλμάνοι (παρ’ολο που οι δευτεροι δεχονταν τον γάμο με γυναικα αλλου θρησκευματος).Γίνεται μια ολόκληρη διαδικασία και τελικά με τη μεσολάβηση του ιεροδικαστη η γυναικα μεταφέρεται για ασφάλεια σε άλλη μουσουλμανική οικογένεια. Η ιδια επιμενει ότι εχει ασπαστει το Ισλάμ (σε αντιθετη περίπτωση κανεις δεν μπορούσε να εγγυηθει τη ζωή της) και ετσι τιμωρειται μεν ο πασας που δεν θα την εχει αλλα και η ιδια αφου επρεπε να δηλώνει μεχρι τελους της ζωής της ότι ηταν μουσουλμάνα».
Και τι συμπτωση: Το 1858 ο Αχιλλέας Λεβέντης δημοσιεύει το μυθιστόρημά του «Η Τασσώ». Η Τασσώ μια κόρη από την Ηπειρο δεχεται την ερωτική επίθεση του Μουσταφά.Αντιστέκεται,αλλά για να σωσει την οικογένειά της από την μηνι του Μουσταφά καταφευγει με τη θέλησή της στο χαρέμι ενός αλλου πασά.Εκει όταν ο πασας ρωτάει την Ζουλεϊμά αν λέγει την αληθεια και αλλαξε θρησκεία θάβοντας και το «Τασσώ» ,η αγερωχη στάση της τελευταίας πριν παραδοθεί δειχνει ότι μπορεί να υπάρξει ένα ειδος εσωτερικής αντίδρασης…Οι ομοιότητες της πραγματικης ιστορίας από το Αιτωλικό και του μυθιστορήματος του Λεβέντη είναι πολλές αλλά οι δυο ιστορίες εχουν και μια μεγάλη διαφορά:Στο πραγματικό ιστορικό γεγονός ,το προβλημα ηταν ολης της κοινότητας του Αιτωλικού. Αντίθετα , η «Τασσώ» διαμορφωθηκε με τις αντιλήψεις του 1858 ,μόλις 14 χρονια μετα την περίφημη φραση του Κωλέτη στην εθνοσυνέλευση ,όταν για πρωτη φορά ακούστηκε ο ορος « Μεγάλη Ιδέα»…Που συμπεριελάμβανε την (κατεχόμενη τότε) Ηπειρο.Οπου δυστυχησε η «αδελφή μας η Τασσώ».

(Το αρθρο δημοσιεύτηκε στον Τ.τ.Κ το Σαββατο 24 Μαρτίου)

Psilikatzoy.gr

Είναι blogger.Απο τους καλύτερους στην ελληνογλωσση κυβερνο-πιάτσα.
Ειναι επίσης ψιλικατζού.Εχει(ειχε) ένα μικρό μαγαζι κάπου στη Νίκαια και πολλές μα παρα πολλές ιστορίες να πεί.Τις περισσότερες τις λέει στο blog της (xpsilikatzoy.wordpress.com).Ειναι 34 χρονων ,λέγεται Κωνσταντίνα Δελημήτρου και από προχτες κυκλοφορεί το βιβλίο της (Η ψιλικατζού,εκδόσεις introbooks).
Είναι κάτι σαν καθρέφτης.Απο τη μία «εμείς» ,η ελλάδα που ασφυκτιά γιατι δεν θέλει να καταλάβει ότι η γλυκερη εποχη της γειτονιάς και της ομοιομορφίας εχει τελειώσει και ότι νέοι ανθρωποι που μιλούν άλλες γλώσσες ζουν μαζι μας.
Και από την άλλη η Κωνσταντινα που αποφάσισε μεσα από το βιβλίο να μιλήσει για την εμπειρία της.Τις εξωσωματικές.
Στα κέντρα εξωσωματικής γονιμοποίησης η Κωνσταντινα πρέπει να ενοιωσε σαν μετανάστης στη χωρα της μητρότητας.Δεν λέει πολλά,αλλά τα λέει όλα.
Και η –κάθε φορά- αποτυχία ειχε τη διαδρομή του μετανάστη.Οταν το τεστ ηταν αρνητικό ή όταν ανακάλυπτε στο ιντερνετ ότι τετοιου ειδους εγκυμοσυνες χαρακτηρίζονται υψηλού ρίσκου».Και όταν επιτέλους εκανε δωρο τα κιτρινα καλτσάκια στον αντρα της για να του ανακοινωσει ότι ναι, τα καταφεραν ,ότι είναι εγκυος όλα φάνηκαν ότι μπήκαν στη σειρά τους.Μεχρι που απέβαλε στο ιδιο ψιλικατζίδικο μεσα στο οποίο χάζευε τα παιδιά των άλλων.
Αμφιβάλλω αν κάποιος πολιτικός θα διαβάσει το βιβλίο της Κωνσταντίνας. Δεν εκπροσωπεί κανέναν ,δεν επηρεάζει ομαδες ψηφοφόρων ζει, ότι κάθε γυναίκα «πρεπει» να ζησει.
Δεν θα μάθει λοιπον π.χ ο υπουργός υγείας ότι η Κωνσταντίνα αφησε τη δουλειά της γιατι οι επιπτωσεις από τις εξωσωματικές αλλά και ο χρόνος που απαιτείται δεν επέτρεπαν να συνεχίσει.Ουτε ότι ανοιξε ψιλικατζίδικο με πέντε δάνεια και φορτωνοντας τρείς πιστωτικές κάρτες για να μπορέσει να συνεχίσει τις εξωσωματικές.
Εκει όμως η Κωνσταντινα ανακάλυψε τον χωρο των blogs. Και των bloggers.(Οποιος κάνει αναζητηση στο google βαζοντας το «ψιλικατζού» θα ανακαλύψει και κατι άλλο: Την αλληλεγγυη και την αγάπη με την οποία στηρίζουν την Κωνσταντίνα οι αλλοι bloggers).
Είναι το τριτο ή τεταρτο βιβλίο ελληνα blogger που εκδόθηκε τα τελευταία δυο χρόνια.Ειναι πάνω απ’ όλα η επιστροφή του γραπτού λόγου μακρυά από τις «συγκλονιστικές ,κυριολεκτικά» εικονες της κάμερας και την ξυλινη πολιτική ορθότητα των περισσότερων εφημερίδων.Ωστόσο το βιβλίο της Κωνσταντινας είναι κατι περισσότερο : Είναι η νεα πολιτική σχέση ανάμεσα στον ανωνυμο και στην εξουσία. Βλέπετε ,η Κωνσταντίνα δεν εχει ξεχάσει ότι η πολιτική είναι πολύ απλά η τεχνη της ζωής.Αυτη είναι η γοητεία ενός τετοιου συγχρονου λόγου: Η ελευθερία του προσωπου να μαγεψει με τα αδιέξοδά του…

(Το αρθρο δημοσιευεται αυριο Παρασκευη 23 Μαρτιου στον Ε.Τ .Μαζι με μια ελληνική σημαία.μμππρρρρ...Εγω δεν θα πάρω.)

Ο Δαρβινος σταμάτησε στην στ΄ δημοτικού

Λοιπον…Ένα κοπάδι από γαζέλες χαζευει κάπου στην Αφρική.Ξαφνικά ένα σαρκοβορο επιτιθεται στο κοπάδι.Κάποιες από αυτές θα ξεφυγουν επειδη τρεχουν γρηγορότερα από αυτές που θα πεσουν στα νυχια του θηρευτή. Συμπέρασμα: τα ατομα ενός ειδους που εχουν αναπτύξει περισσότερο κάποιες «δεξιότητες» απ ότι αλλα ατομα του ιδιου ειδους εχουν μεγαλύτερες πιιθανότητες επιβίωσης.Σωστό; Αυτό δεν υποστηρίχθηκε και από τον Δαρβινο;»
Κι όμως οι φοιτητές που απάντησαν «ναι» κοπήκαν στις εξετάσεις.Γιατι ο καθηγητης τους, ο Richard Lewontin,ένα από τα πιο φωτισμένα πνευματα στον χωρο της εξελικτικής βιολογίας προσπαθει με το παραπάνω παράδειγμα να αναδειξει πόσο ευκολο θυμα της χυδαιότητας και της προχειρότητας μπορει να είναι η επιστημονική πορεία προς τη γνώση.
Ο Lewontin θα το εξηγήσει οσο πιο απλά γινεται: «Ξερουμε ότι ένα ζωο που τρεχει γρηγορότερα εχει μεγαλύτερες πιθανοτητες επιβιωσης.Ωστοσο ξέρουμε ότι ένα ζωο σε τετοιες συνθήκες καταπονειται πολύ περισσότερο, η καρδιά του δουλευει πολύ πιο γρηγορα ,η πιεση του είναι μεγαλύτερη και επομένως εχει μεγαλύτερη πιθανότητα να πεθάνει από καρδιακό πρόβλημα απ ότι ένα άλλο ζωο της αγέλης που τρέχει πιο αργα»!
Ο καθηγητής χρησιμοποιεί το παραπάνω παράδειγμα για να δειξει δυο πράγματα: ότι οι βεβαιότητες όταν απλώς τσιτάρονται παύουν να εχουν οποιαδήποτε σχέση με την επιστήμη και ότι –τελικά- η διαμάχη δαρβινιστων και οπαδων του θεϊκου «εξυπνου σχεδίου» στις ΗΠΑ δεν εχουν πραγματικά σχέση με τον Δαρβινο ή με τις επιστημονικές εξελίξεις στο χωρο της βιολογίας.Και ότι αντιθετα οι διαφωνίες είναι συνέχεια ενός ακηρυκτου πολέμου που αρκετοί εντοπίζουν τις αρχές του στην περιφημη φράση του τρελλού του Νιτσε: «Βοήθεια,σκοτωσαμε τον Θεό».
Ο Lewontin θα συστησει μια βουτιά στα βαθειά νερά της διαδικασίας η οποία γεννά την επιστήμη ώστε οι φοιτητές του να αντιληφθούν ότι η «καταγωγή των ειδων» δεν ηταν μια ξαφνική πετριά σ’ έναν φωτισμένο εγκέφαλο αλλά η ολοκληρωση μιας μακροχρόνιας διαδικασίας ηδη (και) από τον παπου του Κάρολου ,τον Ερασμο Δαρβινο στο επικό του ποίημα «Ο ναός της Φυσης».Γι αυτό και θα σημειωσει ο Lewontin ότι «όπως και στην πολιτική,ετσι και στην επιστήμη ,γνησια επανάσταση δεν είναι ένα γεγονός αλλά μια διαδικασία».
Το προφανές ,οτι ολες οι επιστήμες χρειάστηκε …
…να «αυτοδιαψευστούν» για να προχωρήσουν και ότι η γνωση στηριζεται στις ανατροπές αμφισβητειται εντονα στη χωρα μας με αφορμη (και) το βιβλιο ιστορίας της στ΄δημοτικου .Οι πολέμιοι από «δεξιά» και «αριστερά» ουσιαστικά προτεινουν να καταργηθει η ιστορία ως επιστήμη και να παραμείνει ως ηρωική μυθολογία που θα δεσει (μονο) συναισθηματικά τον μαθητη με την εθνική(εθνικιστική) αφηγηση.Θεωρούν –οι ιδιοι- ότι η εξέλιξη της ελληνικής ιστοριογραφίας μπορεί ευκολα να κριθεί από τον διαθέτοντα απλα και μονο την κοινη λογική και υπερασπίζονται ως θεσφατο την ιδεολογική τους απλοϊκότητα.
Τα νεοτερα από το συγκεκριμένο μέτωπο είναι μάλλον τα χειρότερα: Το θεμα εχει προκαλέσει μεγαλες αντιδράσεις και στην Κυπρο (εκει λόγω της εκτασης και των αναφορών στο Κυπριακό) ενώ ηδη στην Ελλάδα δάσκαλοι βγαινουν στα κανάλια κυρησσοντας περίπου ανένδοτο και δηλώνουν ότι «δεν θα διδάξουν το βιβλίο».
Στις αντιδράσεις ,πρωτοστατεί όπως ηταν αναμενόμενο και όπως εχει γινει πολλές φορές στο παρελθόν η Εκκλησία για λόγους προφανείς: Υπενθυμίζεται ότι μερικά χρόνια πρίν στη μεγάλη συγκέντρωση για τις ταυτότητες στο Συνταγμα,ο αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος ειχε επιστρατευσει το λάβαρο της Αγιας Λαύρας. Ωστόσο ποία η θέση του προκαθημενου ,όταν ιστορικά βεβαιώνεται ότι το συγκεκριμένο λάβαρο ουδέποτε ειχε τον ρόλο που του αποδίδεται;
Στην Ελλάδα η ιστορία αρχισε να γράφεται με την ιδρυση του ελληνικού κράτους αμέσως μετα την επανάσταση του 1821.Και αυτό που κρυβουν οι πολέμιοι του νέου βιβλίου είναι ότι από τότε μέχρι σήμερα η ελληνική ιστορία εχει αλλάξει και συνολικά και επιμέρους πολλές φορές.
Ο ιστορικός δεν αυτοσχεδιάζει.Ετσι και οι πρωτοι ελληνες ιστορικοί δανειστηκαν από τους συγχρονους τους ευρωοπαίους και μεθοδο και προσέγγιση.Δεν είναι λοιπόν τυχαίο ότι από τη ρομαντική ιστοριογραφία του 19ου αιωνα στα πλαίσια της οποίας εγραψε ο Παπαρρηγόπουλος περάσαμε σχετικά γρηγορα στη θετικιστική ιστοριογραφία (της γερμανικής σχολης) που εισηγαγε στην Ελλάδα ο Σπ.Λάμπρος.
Από την ιστοριογραφία των μυθων του Παπαρρηγόπουλου στην ιστοριογραφία του Λάμπρου –συμφωνα με την οποία η χρηση των πηγων μπορει να μας επιτρέψει μια ολοκληρωμένη και αντικειμενική περιγραφη και γνωση του παρελθόντος.Κι αυτή όμως η σχολή δεν αντεξε πολύ.Ηδη από τη δεκαετία του ΄70 οι ελληνες ιστορικοί φέρνουν μια νεα σχολή, τη γαλλική.Συμφωνα μ’ αυτή είναι τόσο εντονο το υποκειμενικό στοιχείο στη διαμόρφωση των λεγομενων ιστορικών πηγων ώστε για πρωτη φορά τιθεται σε εντονη αμφισβητηση η δυνατότητα της πορείας προς την ιστορική αλήθεια.Παράλληλα οι κορυφαίοι εκπρόσωποι αυτης της σχολής στην Ελλάδα (Ασδραχάς,Παναγιωτόπουλος,Κρεμμυδάς) μπολιάζουν την μεχρι τότε στενα πολιτικη και διπλωματική ιστορία με την οικονομική ,την πολιτιστική ιστορία αλλά και με άλλες επιστημες όπως με την κοινωνιολογία και την ανθρωπολογία.
Από αυτή τη διαδικασία που -όπως σκοπιμα αφηνουν να εννοείται οσοι ζητουν την απόσυρση του βιβλίου- δεν είναι ελληνικό φαινόμενο αλλά αυτή καθαυτη η εξελιξη της επιστημης της ιστορίας ,προήλθε και το συγκεκριμενο βιβλίο της στ’ δημοτικού.
«Όλα αλλάζουν,όλα φευγουν,μονο το ολον μένει»…
...εγραφε ο Ντιντερό καμμια διακοσαριά χρονια πρίν .Αρκετα μετά ,ο Γκορμπατσωφ ματαιωσε αιφνιδιαστικά τις εξετάσεις στην ιστορία των μαθητων των ρωσσικών λυκείων. «Τι νοημα,εξηγησε,εχει να εξεταστούν ποσο καλά γνωριζουν μια αποδεδειγμενα ψευτικη ιστορία»;
Η ιστορία που επιλέγουμε να διδάξουμε στους μαθητές μας είναι πάντα μια αντανάκλαση των παραδοχών της κοινωνίας στην οποία ζούμε. Για παράδειγμα η ελληνική συνέχεια μεσω του Βυζαντίου δεν ηταν ανέκαθεν παραδοχή της ελληνικής ιστοριογραφίας.Και ενώ οι πρωτοι ιστορικοί χαρακτηριζαν τα χρονια του Βυζαντίου ως μεσαιωνικό λήθαργο του ελληνισμού χρειάστηκε η παρέμβαση του Παπαρρηγόπουλου για να επανεφευρεθούν τα βυζαντινά χρονια ως «κομμάτι του ελληνικού κόσμου».
(Μάλιστα αυτή η δυσκολη σχεση με το Βυζάντιο αποδειχτηκε και με την πολύ καθυστερημενη ιδρυση Βυζαντινού Μουσείου ,μολις το 1914 , ενώ το αρχαιολογικό ιδρυθηκε κοντα στα 1830).
Παραδειγματα σαν αυτό υπάρχουν πολλά.Και οσο η ιστορική ερευνα συνεχίζεται θα εχουμε ακομη περισσότερα.Ενδεχομένως θα αλλάξουν πολλές και από τις σημερινές μας παραδοχές.Αλλά για να γινει αυτό πρέπει πρωτα να επιλέξουμε αν «για όλα φταινε οι ξένοι που μας ζηλεύουν γιατι τους διδάξαμε τον πολιτισμό» ή μηπως ότι ο σκοπός της ιστορίας είναι τελικά να κατανοήσουμε τους ανθρωπους τόσο ως ατομα οσο και στις κοινωνικές τους σχεσεις στο χρόνο.Και αυτό το βιβλιο βάζει αυτές τις βάσεις.Ηδη καθυστερημένα…
(Το αρθρο δημοσιευτηκε στον Τ.τ.Κ στις 18 Μαρτιου 2007)

Κουκούλες :Η παιδική αρρώστεια του μικροαστισμού

Μεταξυ τους ,αρκετοι πανεπιστημιακοί της νεότερης γενιάς νοιώθουν την υποχρέωση να διαχωρίσουν τους «μπαχαλάκηδες» από τους κουκουλοφόρους.Οχι επειδή τα όρια είναι τόσο σαφη μεταξύ τους ,οσο για να αναδείξουν το σχετικά πρόσφατο φαινόμενο της «πανεπιστημιοποίησης» μιας μεγάλης μερίδας από τους δευτερους.
Τα τελευταία τρία χρονια καταγράφεται μια αλλαγη στα αμφιθέατρα: Οι «μπαχαλάκηδες» κανουν δυναμικές εμφανίσεις ,δεν περιορίζονται εξω από τα πανεπιστήμια και πολλές φορές καταφέρνουν να κερδισουν και συνελευσεις.Οχι γιατι είναι τόσοι πολλοί αλλά διότι εχουν γινει αποδεκτοί από μεγάλα κομματια του φοιτητικού χώρου.Και αυτό είναι ηδη το ένα από τα δυο πολιτικά προβληματα που καταγράφονται στα ΑΕΙ.
Ομάδες χωρις εσωτερικούς θεσμούς λειτουργίας μετετρέπονται αναπόφευκτα σε ομάδες οπου βασιλεύουν οι σκληρές διακρίσεις ανάμεσα στα μέλη τους.Η ιεραρχία είναι αποκλειστικά προϊόν αυτων των διακρίσεων ,οπου ο φανατικότερος ή ο βιαιότερός ή ο παλαιότερος αντικαθιστούν κάθε ορθολογικότερο τρόπο ανέλιξης και κοινης δράσης.
Συμφωνα με εμπειρικούς υπολογισμούς περισσότεροι από 3.000 «μπαχαλάκηδες» δρουν στα πανεπιστήμια ,αριθμός δεκαπλάσιος με αυτόν που ειχε καταγραφεί μόλις μια πενταετία πρίν.
Για ένα κομματι της Αριστεράς οι κουκουλοφόροι(και οι «μπαχαλάκηδες») δεν είναι παρα η ελληνική εκδοχή των κινημάτων πόλης που συγκλονισαν το Παρίσι και –πρόσφατα-την Κοπεγχάγη. Για ένα άλλο κομμάτι της αριστεράς ,πιο αιρετικό, οι κουκουλοφόροι δεν είναι παρα ένα σύμπτωμα μικροαστικοποίησης τμημάτων νεολαίας που απαξιώνει τα κόμματα όχι υπερβαίνοντας τα ,αλλά παρακάπμπτοντάς τα - με την οπτική του συγχρονου λαϊκισμού :«ολοι ιδιοι ειστε» κλπ
Ένα καθαρα μετατηλεοπτικό συμπτωμα βασισμένο στην ακριτη αποδοχή διάσημων (και συνήθως αθλιων) δημοσιογραφικών ριάλιτυ ,αντι της κριτικής στασης απέναντι σ’αυτά .
Ο μικροαστός του ’60 εκλεινε τους ορίζοντές του μέσα στους τοίχους του σπιτιού του.Αδιαφορώντας για κάθε έννοια δημόσιου αγαθού ή καλού ,δρούσε ως μοναχικός λύκος καταπατώντας ,αυθαιρετωντας και ποντάροντας στο καθεστως ατιμωρησίας που λάμβανε πριν από κάθε εκλογική αναμέτρηση. Ο μικροαστισμός επιδοτηθηκε στην προχουντική Ελλάδα και υμνήθηκε στην μεταπολιτευτική «ως το δικαίωμα του λαουτζίκου» σε αγαθά ,υπήρεσίες και κυρίως ιδιοκτησία .Ο κάθε μικροαστός ως «λαός» δικαιολογούσε για την πάρτη του ολο και μεγαλύτερα κομμάτια του δημόσιου χώρου και πλούτου σχεδόν αξιωματικά: Επειδη ηταν «λαός».Και πάνω απ’ όλα απαιτούσε την ατιμωρησία: Οι νόμοι ηταν πάντα γι αυτόν κάτι απολύτως σχετικό.Οχι με την αριστερη εννοια της ακινητοποίησης της κοινωνίας αλλά με την πλέον λαϊκίστικη εκδοχή της : «Ας γινει ότι θέλει διπλα μου,εγω να ειμαι καλά».
Μικροαστοι και «μπαχαλάκηδες»
Ο κουκουλοφόρος και ο «μπαχαλάκιας» του 2007 εχει ακριβως την ιδια σταση με τον μικροαστό του ΄60.Λειτουργουν με την ιδια αρχη της ατιμωρησίας απαιτωντας να τους αναλογιστεί «μηδενικό κόστος» για τις πράξεις τους. Δεν είναι αντι-συστημικοί,το αντιθετο. Μάλλον ως τσαμπατζήδες μπορούν να χαρακτηριστούν .Αυτη είναι η υψιστη «αξια» του μικροαστισμού. «Να ριξω όπου –οπου τα σκουπίδια (ή τις πέτρες) και να μην υποστω καμμία συνέπεια».

(Ισως ετσι να εξηγειται μακροπρόθεσμα το ελληνικό φαινόμενο να μην καταγράφεται κανένα ειρηνόφιλο αναρχικό κινημα στην Ελλάδα. Σ’ ολες τις χωρες υπάρχουν βιαιες αναρχικές κινησεις αλλά ταυτόγχρονα και σοβαρες ειρηνόφιλες.Στην Ελλάδα ποτε.Ισως το μονο αντι-συστημικό κινημα που υπήρξε στην Ελλάδα ,ηταν των «μπιτνικς» στη δεκαετία του ’60 ,το οποίο όμως δεν ξεκίνησε από τα Εξάρχεια αλλά από το Κολωνάκι)!
Φιλος πανεπιστημιακός που για ευνόητους λόγους δεν θελει να δημοσιευτεί το όνομά του μεταφερει το αντιστοιχο παράδειγμα των «αντιεξουσιαστων» της γερμανίας και των ουοπιστων –καταληψιων της «Χριστιανίας»: «Οι τυπου που καβαλουσαν μια μηχανή και χανονταν στα βουνά και στις γερμανικές λεωφόρους ειχαν κόψει τον ομφάλιο λώρο με τη μάνα τους και το σπίτι τους. Βλέπω τους δικούς μας στα αμφιθέατρα και δεν ειμαι καθόλου σίγουρος ότι εχουν κάνει το ιδιο».
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η ολο και πιο στενή σχέση χουλιγκανων με τους «μπαχαλάκηδες» Πριν από δυο χρόνια μια μεγάλη ομάδα «μπαχαλάκηδων» συγκεκριμένης σχολής στο Αριστοτέλειο τα «βρηκε» με τους φανατικούς οπαδους του Ηρακλη .Η αιτια ηταν μάλλον απλή : Το Καυτατζόγλειο ηταν κοντα στη σχολή τους και απέκτησαν ετσι δυο ασυλα:Το αμφιθέατρο και το γηπεδο .Αυτο στην μικροαστική διάλεκτο λεγόταν «καβάτζωμα».
Φοροδιαφυγη και κουκουλοφόροι
Η δευτερη σημαντική παρατηρηση εχει να κάνει με τον χρόνο επαν-εμφάνισης κουκουλοφόρων και «μπαχαλάκηδων».
Επί (δευτερης) κυβέρνησης Σημίτη ο «χωρος» ειχε ελεγχθεί –με την εννοια των προληπτικών αστυνομικών μέτρων που ειχαν αποδώσει .Χαρακτηριστικότερο το παραδειγμα των «500 του Πολυτεχνείου» οι οποίοι έκτοτε δεν εχουν ξαναφανεί.
Η εξαρθρωση της 17Ν δημιουργησε μια περιρέουσα ατμοσφαιρα για την αποτελεσματικότητα της αστυνομίας .Ετσι για πρωτη φορά η ατιμωρησία δεν θεωρηθηκε δεδομένη και τα παιδιά με τις κουκούλες ουδέποτε πρωτοστατησαν αυτονομα σε επεισόδια –παρά μονο στα πλαίσια ευρυτερων κινητοποιήσεων κομμάτων της Αριστεράς).
Στα πρωτα δυο χρονια της ΝΔ παρουσιάζονται δυο φαινόμενα καθόλου ασχετα μεταξυ τους: Η τεράστια αυξηση της φοροδιαφυγής και η δυναμική επανεμφάνιση των κουκουλοφόρων. Η εξηγηση είναι μάλλον απλή: Η ΝΔ φάνταζε πολύ πιο ελαστική από τον σημιτικό εκσυγχρονισμό .Και δικαιωθηκαν (φοροφυγάδες και κουκουλοφόροι).
Η Κυβέρνηση εβαλε ως στοχο την σοσιαλδημοκρατία του Σημίτη και οι μικροαστικές αιτιάσεις επανέκαμψαν κι αυτές δικαιωμένες.Η διαχείρηση του δημόσιου πλούτου ονομάστηκε απαξιωτικά «λογιστική» και ο λαϊκισμός απέκτησε νέο περιεχόμενο. Ο νέος μικροαστισμός απαιτει «καγιέν» ,πισίνες και ατιμωρησία. Οι προγραμματισμοί, δημόσιοι και ιδιωτικοί είναι πλέον εξαιρετικά βραχυβιοι .Ουσιαστικά δεν είναι προγραμματισμοί. Αυτό το νέο κλίμα του λαϊκισμού και της ιδιωτευσης δεν οδηγεί παρα στην αναβίωση ενός νεου μικροαστισμού τόσο στην «ήπια» οσο και στην «ακραία» εκδοχή του. Η ατιμωρησία και το μηδενικό κόστος θεωρούνται –και πάλι- κεκτημένα …Ειτε στα αυθαίρετα ,ειτε στον υδραυλικό ειτε στους «μπαχαλάκηδες». Κι αν για τους φοροφυγάδες υψιστη επαναστατική πράξη είναι το τηλεοπτικό life-style ,για τους «μπαχαλάκηδες» υψιστο επαναστατικό ζητούμενο τεινει να γινει η τηλεοπτική τους κάλυψη.
Και μάλιστα στην πιο ακραία μορφη του νέο-δεξιού λαϊκισμού.
(Και μία παράμετρος ιδιαίτερα σημαντική για την πανεπιστημιακή κοινότητα:Η (νεα) απομόνωση της ΔΑΠ στα πανεπιστήμια ,θα σπρωξει την κυβερνητική παράταξη σε πιο σκληρή γραμμη.Σχεδόν αντιστοιχη των «Κενταυρων».Οπως κάποτε.Θυμάστε; Οσοι το επιθυμούν ,ας μην κρυβονται πίσω από τους κουκουλοφόρους…)
(Το αρθρο δημοσιευτηκε στον Ε.Τ / 14 Μαρτιου)

Ο Προμηθέας εκλεψε τη δημοκρατία (;)

Το μικρό ινδικό χωριό στην Κεράλα εγινε γνωστό σ’ ολο τον κόσμο πριν απο μια δεκαετία χαρη στον «Θεό των μικρων πραγμάτων» της Αρουντάτι Ρόι.Το μυθιστόρημα εγινε μπεστ-σέλλερ και το χωριουδάκι ο τόπος ενός μεγάλου πειράματος: Της συλλογικότητας στη διαχείριση των φυσικών πόρων του χωριού (ενας παράδεισος βιοπιοικιλότητας). Στην Κεράλα σχεδόν ως «προσκυνητες» συγκεντωνονται κάθε χρονο εκατοντάδες ακτιβιστες απ’ ολο τον κόσμο για να γιορτάσουν τη νίκη μιας μικρής κοινωνίας απέναντι σε πολυεθνικούς γιγαντες (εστω κι αν η ιστορία ειναι κάπως διαφορετική).
Ομως αυτο το χωριουδάκι εκανε κάτι ακομη πιο σημαντικό: (Ξανα) εθεσε το πολύ βασικό ερωτημα: Ποιό ειναι το νόημα της ανάπτυξης; Το παρτυ των οικονομικών μεγεθών ή κατι αλλο;
Το ζητημα επανέρχεται ολο και πιο συχνά τον τελευταίο καιρό με αφορμη τον κύκλο που φαινεται να κλείνει συντομα και ο οποίος κράτησε περίπου 150 χρόνια διαμορφωνοντας όρους εξουσίας και σχέσεων που δεν ηταν πάντα τόσο προφανείς οσο –σημερα-φαινονται.
Όλα ξεκινησαν από έναν στριφνο τύπο, συνταξιούχο ελεγκτη τρένων, τον Εντουιν Ντρέικ ο οποίος αυτοσυστηνόταν ως «συνταγματάρχης».Το 1859 βρηκε και αντλησε πετρέλαιο από βάθος 200 μέτρων στο Τίτουσβιλ της Πενσυλβάνια. Μεσα στα επόμενα χρόνια πλούτισε όχι ο Ντρέικ, αλλά ο Τζον Ροκφέλερ.
Αυτος ηταν που κατάλαβε…
… ότι δεν αρκει να ελέγχεις τα κοιτάσματα αλλά πρεπει επίσης να ελέγχεις και τα διυλιστήρια και τους αγωγούς .Το κόστος είναι τοσο μεγάλο ώστε μονο ελέγχοντας περίπου τα πάντα η εταιρεία μπορεί να «προχωρήσει» .
Ολα κατω από μία σκέπη,μεγάλη,συγκεντρωτική και πανίσχυρη.Η Standard Oil εγινε γρηγορα ενας κολοσσός που ηλεγξε το 95% του συνολικού κυκλου εργασιών στις ΗΠΑ για μια 20ετία. Ο Φόρντ τον μιμηθηκε κατά γράμμα.
Το πετρέλαιο γρηγορα αποδείχτηκε η πιο αντιδημοκρατική πηγη ενέργειας.Οι τεράστιες σε ογκο και δυναμη εγκαταστάσεις ηταν οι προάγγελοι της γραφειοκρατικής οργάνωσης τελικά όχι μονο της εργασίας αλλά και ολοκληρης της κοινωνίας.Καθως τόσο λίγες εταιρείες ελέγχουν σημερα τη ροή ενέργειας στους οικονομικούς μηχανισμούς ,εχουν την ευχέρεια να καθορίζουν τους ορους διεξαγωγής των συναλλαγών με όλες τις υπόλοιπες εταιρείες που συμμετέχουν στη βιομηχανική διαδικασία. Αυτή η πυραμίδα γρηγορα μεταφέρθηκε και στον τρόπο οργάνωσης της εργασίας καθορίζοντας πλέον και τις σχεσεις ανθρωπων ,ομάδων και κοινωνιών.Το επεσήμανε πρωτος ο Μαξ Βέμπερ αλλά το εκανε λιανά με τον κυνισμό που διέκρινε τη σκέψη του ο Φρ.Τέιλορ: «Μεγιστοποίηση παραγωγής στον ελάχιστο δυνατό χρόνο με την ανάλωση της ελάχιστης εργασίας και κεφαλαίου» ηταν το κεντρικό του συνθημα που γρηγορα εγινε το κεντρικό πλαίσιο της εμπορικής ζωής και πολύ συντομα και της ιδιωτικής.
Αλλά εκει γυρω στο 1970 φάνηκε το αδιέξοδο. Οι γιγάντιες επιχειρήσεις χρειάζονταν ολο και περισσότερο χωρο ,απαιτούσαν ολο και περισσότερα ειδικά προνόμια ενώ το κοστος του πετρελαίου αυξανόταν ολο και περισσότερο. Το περιεργο είναι ότι ο δρομος προς μια άλλη εποχή ανοιξε από το Πεντάγωνο των ΗΠΑ. Οι εμπειρογνώμονες κατάλαβαν πως θα ειχαν τα ιδια και καλύτερα αποτελεσματα αν αντικαθιστούσαν τους τεράστιους και πανάκριβους υπερ-υπολογιστές από μικρότερα κομπιούτερ συνδεδεμένα μεταξυ τους ώστε η υπολογιστική ισχυς να είναι μεγαλύτερη με μικρότερο κόστος. Ο μπαμπάς του ιντερνετ(το ..Πενταγωνο) ανοιξε τον δρομο προς μια νεα εποχή οπου όπως σημειωνει ο Στέλλιος Ψωμάς (περιβαλλοντολόγος) το «μικρότερο δεν είναι απλώς πιο ομορφο αλλά και πιο αποτελεσματικό».
«Η νέα εποχή φλερτάρει πλέον…
…με την αποκεντρωμένη παραγωγή ενέργειας και τα μικροσυστήματα ισχύος» λεει ο Στέλλιος Ψωμάς και εξηγει: «Το συγκεντρωτικό μοντέλο που κυριάρχησε για ένα σχεδόν αιώνα έχει αγγίξει πλέον τα όριά του. Σε τελική ανάλυση δεν συμβαδίζει καν με τις πραγματικές ανάγκες των καταναλωτών. Στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων, οι ανάγκες αυτές κυμαίνονται από 1 έως 10 KW ανά νοικοκυριό ή μικρή επιχείρηση, τους καταναλωτές εκείνους δηλαδή που αποτελούν τον πυρήνα της κατανάλωσης. Μόνο οι βιομηχανικοί και μεγάλοι εμπορικοί καταναλωτές απαιτούν περισσότερη ισχύ. Το σημερινό μοντέλο προσπαθεί να καλύψει όλες τις ανάγκες, μικρές και μεγάλες, με τον ίδιο αναποτελεσματικό τρόπο, βασιζόμενο σε μια υπερσυγκέντρωση των μονάδων παραγωγής και αποδεχόμενο ως “αναπόφευκτες” τις τεράστιες απώλειες των δικτύων. Αντίθετα, οι μικρότερης ισχύος σταθμοί, ιδίως οι συνδυασμένου κύκλου υψηλής απόδοσης με καύσιμο φυσικό αέριο που βρίσκονται κοντά στην κατανάλωση, γνωρίζουν άνθηση τα τελευταία χρόνια, εκτοπίζοντας τους γραφικούς ενεργειακούς δεινόσαυρους.Αυτό το πέρασμα σε μια πιο “κατανεμημένη”, δηλαδή πιο αποκεντρωμένη ενεργειακή παραγωγή, οδηγεί σε ένα εκδημοκρατισμό της ενεργειακής οικονομίας που αποσπά σημαντικό μερίδιο από τα χέρια λίγων συγκεντρωτικών ενεργειακών μονοπωλίων και κάνει την ενέργεια κτήμα και καθημερινότητα του απλού πολίτη, της μικρής επιχείρησης, του ιδιώτη επενδυτή, των τοπικών κοινωνιών.»
Το όραμα εχει πολύ ενδιαφέρον γιατι δυνητικά με τη συνδυασμένη χρηση των ανανεωσιμων πηγων ενεγειας για την παραγωγη -ως καυσιμου- του υδρογόνου ο κάθε καταναλωτης μπορει να γινει και παραγωγός ενεργειας την οποία μπορεί να πουλαει στα κεντρικά δικτυα.
Ο Τζερεμυ Ριφκιν αλλα και πολλοί αλλοι …
…συγχρονοι ειδικοί ποντάρουν στις ενεργειακές κυψέλες υδρογόνου και επιμένουν ότι αν και σημερα η τιμη παραγωμενης κιλοβατωρας από τετοιους συνδυασμούς παραμένει τετραπλάσια από αυτην που παράγεται από πετρέλαιο ή φυσικό αέριο ,είναι θεμα χρονου (και πολιτικής επιλογής) να μειωθεί ραγδαία τα επόμενα χρόνια.
Ο ηλιος ο αερας και το υδρογόνο είναι φυσικοι πόροι που βρισκονται παντού και η χρηση τους δεν απαιτει τα μυθικα κεφάλαια των πετρελαιάδων. «Πέρα από την οικολογική συμβατότητα, σημειωνει ο Μιχαλης Παπαγιαννάκης ,οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μπορούν εξ ορισμού να συμβάλουν στην κοινωνική και τοπική αυτονομία, λόγω του αποκεντρωμένου χαρακτήρα τους. Κάθε κοινωνική μονάδα αλλα και κάθε χωρα έχει δυνατότητα παραγωγής ενέργειας για αυτοκατανάλωση αλλά και για πώληση σε κεντρικά δίκτυα..Αποτινάσσει ετσι τις δουλείες που προκύπτουν από τη γεωγραφική ανισοκατανομή των ορυκτών καυσίμων ή την προφανή ανισότητα τεχνολογικής ανάπτυξης, που είναι οι δύο υλικές βάσεις της μονοπώλησης της προμήθειας ενέργειας και της συνακόλουθης πολιτικής επιβολής. Οι νεες πηγες μπορούν γι αυτούς τους λόγους να είναι βασικός συντελεστής εκδημοκρατισμού, σε εθνικό και διεθνές επίπεδο.»
Ξαναγυριζοντας στο αρχικό ερωτημα «ποιος είναι ο στοχος της ανάπτυξης», ο νομπελίστας Αμάρτυα Σεν θα απαντησει καθαρά: « Η ελευθερία. Η επέκταση της είναι ο πρωταρχικός σκοπός αλλά και το κυριο μέσο της ανάπτυξης. Η ανάπτυξη εγκειται στην απόρριψη ποικίλων τυπων ανελευθεριών που εγκλωβιζουν τους ανθρωπους σε ελάχιστες επιλογες και ευκαιρίες.» Και υπενθυμιζει τη φραση της Χανα Αρέντ «η ελευθερία είναι ταυτόσημη με τη δυνατότητα τού να ξεκινά κανείς από την αρχη»…
Αυτή τη δυνατότητα εφερε στους ανθρωπους ο Προμηθέας κλεβοντας τη φωτιά (την επεξεργασια σιδηρου) .Μαζι βεβαια εφερε και τους θεούς-τιμωρούς .Μικρό το κακό αφου ως γνωστόν ουτε ο Θεός μπορεί να αλλάξει το παρελθόν του ανθρωπου,όταν ο τελευταίος σιγουρα μπορεί να διεκδικήσει το μέλλον του…
(Θα δημοσιευτει στον Τ.τ.Κ. στις 11 Μαρτίου)

Κυρία Δρούζα ,η ζωή δεν είναι (μονο) παιχνίδι

Να το διευκρινίσω από την αρχη:Το πρόβλημα δεν είναι η κυρία Δρούζα.Το πρόβλημα είναι η αμοιβή της.Και η εκπομπή της.
Η (κατ ευφημισμό) δημόσια τηλεόραση εχει μια διαφορά από τα αλλα κανάλια:Δεν χρειάζεται να παίζει με τους λεγομενους εμπορικούς όρους γι αυτό αλλωστε και υπάρχει η πρόβλεψη να την χρηματοδοτεί ο πολίτης μέσα από τον λογαριασμό της ΔΕΗ.
Η πρόθεση του νομοθέτη ηταν σαφής: Η δημόσια τηλεόραση με την επιδότηση εκατομμυρίων ευρω απελευθερωνεται από τα ασφυκτικά πλαίσια της αγοράς ώστε να αποτελέσει ένα βημα εναλλακτικής πληροφόρησης και παραγωγής θεμάτων και θεαμάτων εκτός του (πανισχυρου) διαφημιστικού λόμπυ.
Να δωσει κινητρο και ευκαιρίες σε νέους ανθρωπους,παραγωγούς, σκηνοθέτες, εικαστικούς να παρουσιάσουν τη δουλειά τους. Να προβάλλει ταινίες που οι εταιρείες διανομής τις αποκλείουν από τις αιθουσες , να αναδείξει ζητήματα στα δελτία ειδήσεων και στις ενημερωτικές εκπομπές που δεν στοχεύουν στην τηλεθέαση αλλα –κυρίως- διασφαλίζουν το δικαίωμα του πολίτη να ενημερωθεί χωρίς τη μεσολάβηση από τους γκουρού των ριάλιτυ.
Η ΕΡΤ με την δικαιολογία ότι «φεραμε τη Δρούζα για να αυξησουμε την τηλεθέαση» αναιρεί τη βασική αρχη της χρηματοδότησης και επιτρέπει σε οποιονδηποτε τηλεοπτικό σταθμό να προσφυγει στα κοινοτικά όργανα για αθέμιτο ανταγωνισμό. Η εκπομπή της (με προϊστορίες όπως της φραπελιάς κλπ) σε καμμία περίπτωση δεν μπορεί να υποστηριχτει ότι αποτελεί το μη εμπορικό αντιβαρο ομοειδων εκπομπών αλλων καναλιών.
Αν η διοικηση της ΕΡΤ θεωρεί ότι ο τρόπος αυξησης της τηλεθέασης είναι αυτός που χάραξαν τα ιδιωτικά κανάλια ,ας τον ακολουθήσει αλλά όχι με τα δικά μου χρήματα.
(Το αρθρο δημοσιευτηκε στον Ε.Τ στις 7 Μαρτίου)

Ο Ροβεσπιέρος και ο Μαμαλάκης

Ηταν το μεγαλύτερο γλέντι που εχει καταγραφεί στην ιστορία.Πάντα οι βασιλιάδες και οι ισχυροί φρόντιζαν να δειξουν με τα συμπόσια ή τα γλέντια τη δύναμή τους.Η αφθονία των τροφίμων και κυρίως ο συνδυασμός τους (δηλαδή η μαγειρική) ηταν και η πρωτη βασική διάκριση των ανθρωπων σε πλούσιους και φτωχούς.
Λοιπόν, γυρω στα 870 π.Χ ο βασιλιά της Ασσυρίας Ασσουρνασιρπάλ Β’ εγκαινιάζοντας την νεα πρωτευουσα της αυτοκρατορίας του τη Νιμρούντ παρέθεσε ένα δεκαήμερο γλέντι.Σύμφωνα με τα επίσημα αρχεία στο τραπέζι του κάθισαν 69.574 καλεσμένοι.Για να επιδειχθεί η ισχύς του βασιλιά καταναλώθηκαν 1000 βόδια,1000 μοσχάρια ,25.000 πρόβατα (και 1000 αρνάκια του γαλακτος) ,500 γαζέλες ,1000 πάπιες,1000 χήνες,20.000 περιστέρια,12.000 αλλα μικρά πουλιά ,10.000 ψάρια, 10.000 τζέρμποα (ειδος μικρού τρωκτικού) και 10.000 αυγα.
Τριακόσια χρόνια μετά εγινε η μεγαλύτερη δοκιμη κρασιού στον κόσμο. Ο Γαληνός για να θεραπεύσει τον αυτοκράτορα Μάρκο Αυρηλιο αναζητησε στην αυτοκρατορική κάβα (τη μεγαλύτερη στην ιστορία) το καλύτερο κρασι του κόσμου.Και βρέθηκε.Δεν ηταν άλλο από το falernus το γνωστότερο κρασί της αρχαιότητας(από το ορος Φαλέρνο κοντα στη σημερινη Νάπολη).
Η διατροφή ειχε πάντα (αλλά όχι και παντού) μια σημασία πιο συνθετη από τη χαρά στον ουρανίσκο ή την ικανοποίηση της πείνας.
Σε μια ανθρωπολογική συγκριτική προσέγγιση της κουζίνας της Ευρώπης και της Αφρικής ο Jack Goody (κορυφαιος μελετητης του θέματος) απέδειξε ότι «οι κοινωνικά ίσες ,μη ιεραρχικές και ελάχιστα διαφοροποιημένες κοινωνίες εχουν σχετικά λιτές, αδιαφοροποίητες και κοινωνικά ομοιογενείς κουζίνες.Αντιστοιχα,ότι οι hautes cuisines (υψηλές μαγειρικές) δημιουργούνται μονο σε κοινωνίες με μεγάλο βαθμό διαστρωμάτωσης ,διαφοροποίησης ,κοινωνικής ανισότητας και πολυπλοκότητας.».
Η υψηλή μαγειρική…
…είναι προϊόν της αστικής ζωής.Ο σεφ και blogger Αθήναιος (www.greekgastronomer.com) θα θυμίσει ότι με τη γαλλική επανάσταση οι σεφ της βασιλικής αυλής ανοιξαν εστιατόρια «εκδημοκρατιζοντας» ετσι τη μαγειρική.Εστω και αν οι Διαφωτιστές ηταν πολέμιοι της.Μάλιστα ο Ρουσώ στον «Αιμίλιο» επιτέθηκε ανοιχτα σε όσους ξέφευγαν από την απλή και φυσική τροφή προτιμωντας τα καρυκεύματα και τις πολύπλοκες σάλτσες.
Έναν αντιστοιχο «εκδημοκρατισμό» θα μπορούσαμε ενδεχομένως να αναζητήσουμε και σήμερα.Για πρωτη φορά στην ανθρωπινη ιστορία και σε τέτοια κλίμακα ,μια σειρά διατροφικών προϊόντων (σολωμός,χαβιάρι κλπ) ξέφυγαν από τα τραπέζια των «λιγων» και βρεθηκαν ακομη και στα συνοικιακά σουπερ-μάρκετ.Και είναι ισως η πρωτη φορά που ο «μαγειρικός καταναλωτισμός» γνωρίζει τέτοια εξάπλωση. Περιοδικά,βιβλία,εκπομπές ,sites, σεφ και βραβεία γνωρίζουν πρωτοφανη αποδοχή στον (δυτικό) Κόσμο.Ισως γιατι η μαγειρική είναι κάτι πολύ περισσότερο από μαγειρική.
Μεχρι και ο ορος «μαγειρικό πορνό» (food porno) εχει εφευρεθεί ( ο Αθηναιος παρέπεμψε στην μητέρα του όρου ,την Μόλυ Ο’ Νίλ) για να υποδηλώσει την καταναλωτική μανία για οτιδηποτε γυρω από τη μαγειρική εκφράζεται από ανθρώπους, οι οποίοι όμως δεν κάνουν κέφι να μαγειρεύουν.
Συμφωνα με τον Πιέρο Καμπορέζι(ιστορικός,ανθρωπολόγος, 1926-1997) αξιζει να σταθεί κανείς και σε μια ακόμη παρατηρηση.Η «υψηλή μαγειρική» και γενικά κάθε μαγειρικός πειραματισμός ευδοκιμούσε και ευδοκιμεί σε περιόδους ειρήνης και εντονων διπλωματικών διεργασιών.
Η τροφή δεν είναι μια απλή ιστορία προϊόντων .Ειναι επίσης και ταυτογχρόνως θα γραψει ο Ronald Barthes “ένα σύστημα επικοινωνίας,ένα σωμα εικόνων,ενα πρωτόκολλο χρήσεων καταστάσεων και συμπεριφορών.(…) Για παράδειγμα στη συγχρονη κοινωνία, η μετάβαση από το ασπρο ψωμί στο μαυρο ισοδυναμεί με μια μεταβολή κοινωνικών σημαινομένων: Το μαυρο ψωμι εχει μετατραπεί παραδόξως σε σημείο εκλέπτυνσης».
Ο γάλλος σημειολόγος θα μιλήσει για τον όρο «διατροφική συνείδηση» που σημερα ξεπερνάει κατά πολύ την πρακτική ,ορατη πλευρα της γαστριμαργικής απόλαυσης.
Η ανάδειξη της τοπικής κουζίνας ,ή αλλων εθνοτικών ή «εθνικών» διατροφικών ιδιαιτεροτήτων και η διαιτολογική πλευρα (ιδιως μετα τις πρόσφατες διατροφικές κρισεις στη δυση-τρελλες αγελάδες κλπ ) δινει νεα οπτικη στην μαγειρική πανσπερμία της εποχής μας.
Ο συγχρονος δυτικός καταναλωτης…
…μέσα από τη διατροφή του δειχνει το στιγμα όχι μόνο αυτου που είναι όσο και αυτού που θα ηθελε να είναι.Η Βασιλική Γιακουμάκη (κοινωνική ανθρωπολόγος,Πανεπιστήμιο θεσσαλίας) εξηγεί ότι « το τοπικό,ή αγροτικό ή εθνοτικό διαιτητικό μοντέλο φαινεται να είναι αντικείμενο προτίμησης και συστατικό στοιχείο του στυλ ζωής κάποιων κοινωνικών κατηγοριών της μεσαίας ή ανωτερης κοινωνικής τάξης η οποία αποκτά συνεχώς μεγαλύτερη βαρυτητα στην οικονομία. Ο συγχρονος καταναλωτής με τη συγκεκριμένη κοινωνική ενταξη επιδίδεται με ολο και περισσότερο εξεζητημένους τρόπους στην κατανάλωση «διακεκριμένων» προϊόντων .Οι επιλογες του καταναλωτη προσανατολιζονται όχι μονο προς τροφές επενδεδυμένες με κοινωνικό κυρος ,αλλά και προς τροφές που εχουν κάποιες προδιαγραφές κανόνων «υγιεινης», «ηθικών» κανονων και κανόνων πολιτικής ορθότητας όπως π.χ η υποστηριξη των φυσικων προϊόντων ή των τοπικών ομάδων/κοινωνιων που παράγουν διατροφικά προϊόντα με σκοπό τη διατήρηση καποιας τοπικής ή εθνοτικής πολιτισμικής ταυτότητας».
Η Βασιλική Γιακουμάκη μιλάει για διαδικασίες «πολιτικοποιησης και συνάμα εξευγενισμού της γευσης».
Αλήθεια γιατι η «πολίτικη κουζίνα» ανακαλύφθηκε μόλις από το 1997 και όχι νωρίτερα; Αλλά και γιατι μέχρι πρόσφατα δεν μιλούσαμε για την εβραϊκή κουζίνα της Θεσσαλονίκης;
Να είναι αραγε τυχαίο ότι η πλημμυρίδα από «πολίτικες κουζίνες» και η αποενοχοποιημένη παραδοχή κοινων ριζών με την τουρκική κουζίνα εκφράστηκε μετα το πνευμα ελληνο-τουρκικής φιλίας αμέσως μετα τους σεισμούς στην Πόλη;
Να είναι επίσης τυχαίο ότι η ελληνοεβραϊκή κουζίνα ανακάλυφθηκε (μαζικά) σχετικά πρόσφατα ,σχεδον ταυτόγχρονα με την απόφαση της Βουλής (2003) να τιμάται η μνημη του Ολοκαυτώματος;
Η Ελια Πετρίδου (ανθρωπολόγος,Πανεπιστήμιο Αιγαίου) θα συνοψίσει τη συγχρονη ιστορία της μαγειρικής που ελάχιστα μαγειρική είναι .Πρωτίστως είναι πολιτισμική κατασκευή: «Είναι πρωτοφανης σημερα η γκάμα προϊόντων που μπορεί να διαλέξει κανείς.Και αυτό δεν αφορά μόνο τη μαγειρική αλλά οτιδήποτε κανείς μπορεί να φτιάξει μόνος του.Απο αυτή την μεγάλη γκάμα προϊόντων ,τελικά γκάμα εμπειριων, και απόψεων ο συγχρονος καταναλωτης φτιάχνει ετσι τη δική του ταυτότητα .»
Η νεα μαγειρική κουλτούρα ριζώνει όσο η παραγωγή, η επεξεργασία και η διανομή των τροφίμων συνδέουν τον κόσμο ολο και περισσότερο.Τελικά προϋποθέτει και σημασιοδοτει την παγκοσμιοποίηση…Ακομα κι αν ο 20ος αιωνας έκλεισε με δυο ρεκόρ: ρεκορ πεινας (450 εκατομμυρια ανθρωποι) και ρεκόρ υπερεπάρκειας τροφίμων.
Αλλωστε ,όπως εγραψε κάποιος «ο χρονος και η γεωγραφία,τα αγαθά και οι άνθρωποι,το κάθε τι αντανακλάται στο βάθος του πιάτου».
(Το αρθρο δημοσιευτηκε στον Τ.τ.Κ στις 4 Μαρτιου)

Ο πολίτης Αρμπάν

Το μηνυμα ηταν από τη Σουηδία.Ενας φίλος προθυμοποιήθηκε να γράψει για τους αστεγους γιατι υπήρξε κάποτε ενας από αυτούς. Το μηνυμα ηταν από τον Αρμπάν.Ο Αρμπάν Περλάλα είναι σημερα 23 χρόνων.Πριν από 10 και πλέον χρονια χρειάστηκε να κοιμηθεί πολλές φορές κάτω από δεντρα ,διπλα σε ερημοκκλήσια .Ακριβως οσες πέρασε τα ελληνοαλβανικά συνορα (μαζί με τον πατέρα του) με τα πόδια. Ξεκινησε σχολέιο κάπου στη Νίκαια.Τα πήγαινε πολύ καλά.Καλύτερα ακόμη τα πήγαινε με τη μουσική και τα κομπιούτερ.
Ισως γι αυτό να ηταν και ιδιαίτερα δημοφιλής στους συμμαθητές του και τους καθηγητές του.Στα μαθητικά συλλαλητήρια πριν λίγα χρόνια, ο 17 χρονος Αρμπάν κατάλαβε ότι εφυγε από την Αλβανία αλλά δεν ειχε φτάσει πουθενά.Τον συνέλαβαν στα επεισόδια με αλλους τέσσερις για «ριψη μολότωφ».
Οι αλλοι αφέθηκαν ελέυθεροι.Κατα συμπτωση ολοι ελληνες.Ο Αρμπάν όχι. Στο δικαστήριο οι καθηγητες του και συμμαθητές του αλλά και πολλοι δημοσιογράφοι μίλησαν για το λάθος.Δεν τους ακουσε ο δικαστης και ο Αρμπάν μολις 17 χρονων φορτωθηκε με 6 χρονια φυλακή.Το 1/3 της μεχρι τοτε ζωής του.
Οι καθηγητες πλήρωσαν την εγγύηση ,αλλά το χαρισματικό παιδί δεν ξαναπήγε στο σχολείο.Εφτιαξε ένα μουσικό συγκρότημα με παιδιά-μετανάστες.Και η δική τους ράπ ειναι πολύ αυθεντική.Αρχισαν να βλέπουν φως στην ακρη του τουννελ. Εγιναν περιζήτητοι σε μαθητικές (και όχι μονο) εκδηλώσεις.Ο Αρμπάν τραγούδησε και στην Αλβανία.Κι εκει τα πήγε ακόμη καλύτερα.Μια μερα μετα από συναυλία στην Αλβανία οι ελληνικές αρχες του απαγόρευσαν την εισοδο διότι «το διαβατήριό του ηταν σε πολύ κακη κατάσταση».
Τότε ηταν που ειπε δεν πάει άλλο.
Μίλησε σε μια σουηδέζα φίλη του .Την άλλη μέρα πήγαν μαζι στην σουηδική πρεσβεία στην Αθήνα και εκαναν μια αιτηση.Δυο μερες μετα ηρθε η αδεια παραμονής για δυο χρόνια(στην Ελλάδα ηταν -μετα από 10 χρονια -ακόμη παράνομος με ληγμένη αδεια).Ο σουηδός υπάλληλος του ειπε δινοντας του την αδεια: «Θέλουμε νέους και δημιουργικούς ανθρωπους όπως εσείς».
Ο Αρμπάν βρισκεται εδώ και μερικούς μηνες στη Σουηδία. Του δινουν ένα μικρό αλλά σημαντικό επίδομα, κάνει μαθημα σουηδικών σε ειδικά κρατικά σχολεία και πάιζει μουσική.Πολλή μουσική.
Εκει πάντα υπάρχει ένας κρατικός υπάλληλος να τον διευκολύνει και ποτε δεν τον ρωτησαν από πού είναι.
Αυτό είναι το σουηδικό μοντέλο για το οποίο υποτιθεται ότι στα σοβαρά αναλύουμε και συζητάμε.Αλλά συζητησαμε μόνο για τους αριθμούς του και τα συνταξιοδοτικά του και τη φορολογία του. Δεν ειπαμε κουβέντα για το μοντέλο που πήρε ένα φοβισμένο χαρισματικό παιδί και τον εχρισε «πολίτη».Για το σουηδικό μοντέλο που κέρδισε τον Αρμπάν ηρεμα, αναίμακτα και πολιτισμένα…
(Δημοσιεύτηκε στον Ε.Τ ,Παρασκευή 2 Μαρτίου 2007)

Πάμε Κλαυθμώνος;

Το ραντεβού είναι για σημερα στις 8 το βραδυ στην Κλαυθμωνος.Μπορει να είναι και
οι κάμερες,αλλά για λίγο ,μετα θα σβήσουν. Κουβέρτες και χαρτόκουτα θα μας μοιράσουν εκεί.Και ολο και κάτι θα τσιμπήσουμε. Το εχουν φροντίσει οι ανθρωποι της «Κλίμακας» που διοργανωνουν το πρωτο στην Ελλάδα sleepout .Στο Παρίσι και σε άλλες πόλεις γινεται πιο συχνά.
Η ιδέα ,στην αρχη ξενίζει.Πρόκειται για μια κινητοποίηση αλληλεγγύης στην άλλη πόλη που ζει μεσα στην Αθηνα. Στους άστεγους .Είναι πιά χιλιάδες. Η τελευταία(και μάλλον μοναδική) καταγραφη εκτιμα πως προσεγγίζουν τους 11.000-η συντριπτική πλειονότητα στην Αθήνα.
Η ιδέα ξενίζει γιατι οσοι πάμε εκεί θα μεινουμε μεχρι τις 8 το πρωί του Σαββάτου.Σαν αστεγοι ,για να νοιώσουμε ακριβώς-λένε οι διοργανωτές- τι σημαίνει να αναζητάς χωρο στην πόλη για να κοιμηθείς.Τι σημαίνει να ξυπνάς από τη βροχή ,από το κρύο ή από έναν θόρυβο αλλοτε απειλητικό και άλλοτε απλώς ενοχλητικό.
Προφανως οσοι πάμε εκεί ,αυτά δεν θα τα ζήσουμε.Μόνο προσομείωση στη ζωή του πλάνητα θα κάνουμε.
Άλλο ελπίζουν οι διοργανωτές.Ότι ετσι θα σπάσουν μερικά στερεότυπα.Και πάνω απ’ όλα ότι οι ανθρωποι που ζούν στους δρόμους της πόλης δηθεν το θέλουν.
Oταν μεινεις –σε συνθηκες αστεγου- μερικές ωρες σε έναν δημόσιο ή σε έναν εγκαταλελειμένο χώρο τότε μονο συνειδητοποιείς ότι η ανασφάλεια δεν εχει οροφή.Και ότι κανένας ανθρωπος που διαθέτει κοινη λογική δεν θα επέλεγε τέτοιο τρόπο ζωής.Μόνο ετσι θα καταλάβει κανείς ότι ο αστεγος είναι κατά κανόνα και αρρωστος.Ένα βαρυ ή ελαφρυτερο ψυχιατρικό πρόβλημα ,η βυθιση σε μια εξάρτηση και πολλές άλλες αιτίες –σχεδόν οσες και οι αστεγοι- είναι που στέλνουν τους πλάνητες στον δρόμο.
Οι αστεγοι δεν ανηκουν σε κανένα target group ,καλά καλά ουτε στον εαυτό τους.Όμως η ραγδαία αυξηση του αριθμού τους (και)σε ολόκληρη την Ευρωπη δείχνει πως το ζήτημα δεν είναι φιλανθρωπικό.
Κατά κάποιον τρόπο οι αστεγοι «προβλέπονται» από το κοινωνικό μοντέλο.Είναι η (πολιτική) τιμωρία οσων δεν ενσωματώνονται ή όσων βρέθηκαν καποια κρίσιμη στιγμη εκτός εργασίας ή (και) οικογένειας.Είναι το μέτρο των ανοχών και των αντοχών της κοινωνίας μας.
Οσο πιο αόρατοι οι αστεγοι τόσο πιο εκδικητικός ο κόσμος μας.
Οσο πιο απροστάτευτοι οι πλάνητες τόσο πιο απολίτικες οι προσδοκίες μας.
Οι δρομοι της πόλης δεν ηταν ποτε μονόδρομοι.Γι αυτό τις εφτιαξαν οι ανθρωποι.Και τωρα –είναι η συζητηση που γινεται μεταξυ νεων αρχιτεκτόνων-ισως πρέπει να τις ξαναφτιάξουν.
Για να χωρέσουν μέσα και τα «νοθα» παιδιά που δεν μπορούν βρε αδελφέ να ψωνιζουν στο Mall.
Τα λέμε και το βράδυ στην Κλαυθμώνος.

(το αρθρο θα δημοσιευτεί αυριο Παρασκευή(23/02) στον Ε.Τ)

Η ωρα της «Ιερο-πολιτικής»

Το περίεργο δεν ηταν η συμφωνία που πρότεινε ο Σκαρπία στην Τόσκα ,αλλά η απροσδόκητη(;) διαχείρισή της από τους πρωταγωνιστές της περιφημης όπερας του Πουτσίνι.Όταν λοιπόν ο αρχηγός της αστυνομίας πρότεινε στην Τόσκα να γινει ερωμένη του με αντάλλαγμα να μην εκτελεστεί ο αγαπημένος της Καβαραντόσι ,η ηρωίδα ειχε τις εξης επιλογές:Να τηρησει τη συμφωνία (με ισες πιθανότητες να τηρηθεί ή όχι απ’ ολους) ή να προσπαθήσει να τα κερδισει όλα διασώζοντας την τιμη της και τον εραστη της.Η Τόσκα προτιμησε το δευτερο για να ανακαλύψει ότι και ο Σκαρπία ειχε λειτουργησει με τον ιδιο τρόπο.Ετσι η Τόσκα δεν εχασε (μονο;)την τιμη της αλλά εχασε τον αγαπημένο της,ο Σκαρπία δεν κέρδισε την Τοσκα αλλα σκοτωσε τον ανταγωνιστη του για να τον μαχαιρωσει και αυτόν η Τόσκα και τέλος η ηρωίδα αυτοκτόνησε.
Οι συμπεριφορές των ανθρωπων δυσκολα μπορούν να προβλεφθούν ,ακόμη κι αν οι επιλογές τους δεν μπορεί παρα να είναι προφανείς.Ευτυχως δηλαδή ,διαφορετικά είναι αμφιβολο αν ο Σοφοκλής θα μπορούσε να αναδειξει μεσα από την Αντιγόνη τον πλούτο που μας χάρισε η στάση της.
Πριν από μερικες μέρες ο υπουργός εθνικής οικονομίας Γιωργος Αλογοσκούφης κηρυξε περίπου «εθνική αφυπνιση» για τη φοροδιαφυγή. Ουσιαστικά συνέχισε μια «πολιτική» παράδοση η οποία μοιάζει περισσότερο με τον κλασσικό λόγο του ιεροκήρυκα.Ο υπουργός χρησιμοποίησε ως πολιτικό μηνυμα την επίκκληση σε μια ηθική κανονικότητα.Δεν είναι δυνατόν να φοροδιαφευγουν 3.000.000 ελληνες ειπε ο Γ.Αλογοσκούφης (αυτοδιαψευδόμενος την ιδια στιγμη αφού να που είναι δυνατόν).Και εγκλωβισμένος στην ηθικολογία προέκρινε ως διαχειριση του προβλήματος όχι μια σειρά από πολιτικούς χειρισμούς και μέτρα αλλά την προσφυγη στο φιλότιμο(βλ. ηθική) του συγχρονου έλληνα.
Υπάρχει όμως η ηθική που επικαλείται ο κ.Γ.Αλογοσκούφης; Και αν όχι ,μήπως με κάποιο τρόπο συμμετείχε κι αυτος στη δολοφονία της;
Η νεοφιλελεύθερη σκέψη στην ακραία…
…εκδοχή της εκφράστηκε από τον νομπελίστα της οικονομίας Ρόναλντ Κόουζ με το θεωρημα που πήρε το ονομα του.Το θυμίζει ο Θεόδωρος Πελαγίδης (καθηγητης οικονομίας,Πανεπιστήμιο Πειραιά): «Το θεωρημα Κόουζ ουσιαστικά λέει πως δεν χρειάζεται ουτε κράτος ουτε άλλοι παρεμβατικοί θεσμοί για να λειτουργησει μια κοινωνία:Αν σε ένα ποτάμι λειτουργούν δυο βιομηχανίες οπου η πρωτη ρυπαίνει το νερό το οποίο είναι απαραίτητο για τη δεύτερη,τοτε –συμφωνα με τον Ρόναλντ Κόουζ- αν δεν υπάρξει καμμία εξωτερικη παρέμβαση ,οι δυο βιομηχανίες θα βρούν τρόπο να συνυπάρξουν χωρίς η μία να εμποδίζει την άλλη».
Ενας άλλος νομπελίστας πιο φρέσκος και πιο αιρετικός ο Αμάρτυα Σέν ταραξε τα νερά της οικονομικής σκέψης γυρω στα 1985 όταν ζητησε ακριβως το αντίθετο.Και θυμισε κατ’ αρχην ότι ο πατερας της ελευθερης οικονομίας Ανταμ Σμίθ υπήρξε πρωτα καθηγητης ηθικής και φιλοσοφίας.
Αυτό που ζητησε ο Αμάρτυα Σέν ηταν να ξανασυνδεθεί η οικονομική επιστήμη με τον ανθρωπο –όχι μονο ως καταναλωτη αλλά και ως ηθικό υποκείμενο.Ο Αμάρτυα Σεν δειχνει-γραφει ο Ν.Κοτζιάς – ότι τα σημερινά οικονομικά «ανάγουν τον ελεύθερο ανθρωπο σε εν όν που κινείται και σκέπτεται με καθ’ ολοκληρίαν αγοραία κριτήρια.Σύμφωνα με τα οικονομικά του νεοφιλελευθερισμού , ο άνθρωπος είναι ένα ον της αγοράς και τίποτα άλλο(…)Αντιλαμβάνεται την ηθική ως ξένη προς την οικονομία.Μάλιστα όχι παράλληλη και αδιάφορη αλλά σε αντιπαράθεση.Με τη λογική αυτή του νεοφιλελευθερισμού ,η οικονομία όχι μονο δεν διαπλέκεται με την ηθική ,αλλά περεπει να ερθει σε αντιπαράθεση μαζί της ώστε να απαλλαγει από κάθε επίδραση.»
Αυτή η αντιπαλότητα ηθικής και οικονομίας οδηγει στον γνωστό κυνισμό που μεταφράζεται στο «εγω κυττάω την πάρτη μου» ή στην κουτοπόνηρη εκδοχή «θα κάνω ότι ολοι.» Γι αυτό και ο Σεν εξηγησε πως η «απολυτη πίστη στην λογική της οικονομίας της αγοράς εχει ως αποτέλεσμα να εξασθενεί η σημασία της ηθικής και των ηθικών κανόνων τόσο στην πραγματικότητα οσο και στην ίδια την επιστήμη της ανάλυσης των οικονομικών».
Το κηρυγμα Αλογοσκούφη περι ηθικής…
…ανάνηψης του φοροφυγά είναι εκτός πεδίου πολιτικής και για εναν ακομη λόγο.Το εξηγεί ο Τάκης Καφετζής (αναπληρωτης καθηγητής ,πανεπιστήμιο Πελοποννήσου): «Η ηθικολογία εκφράζει κενό πολιτικής αφου στην Ελλάδα ουδέποτε συγκροτηθηκε δημόσιος χωρος ,κανονιστικός και αξιακός.Τα ορια δημόσιου και ιδιωτικού χαράσσονται από το «ελα μωρε ,ολοι κλέβουν».
Θα το περιγράψει πιο ποιητικά ο φιλόσοφος Ζιγκμουντ Μπάουμαν: «Ο δημόσιος χωρος περιορίζεται.Οι ανθρωποι ζουν διπλα-δίπλα αλλά χωριστά .Οι νομάδες των ύστερων νεωτερων χρόνων απολαμβάνουν την ελευθερία που προσφέρει η ηθικη αδιαφορία αλλά καταργούνται ως ηθικά υποκείμενα.Δεν αισθάνονται υπεύθυνοι για τον άλλο και δεν αναμένουν να αισθάνεται κι εκείνος υπεύθυνος γι αυτούς».
Επιπλέον,όταν μια παράταξη ηδη από τα χρόνια του Κ.Μητσοτάκη εχει κανει ότι μπορεί για να απαξιώσει το κράτος ( σ.σ:το δημόσιο ως χωρο που αφορά και επηρεάζει ολους) είναι τουλάχιστον αφελές να βασισεις την πολιτική σου πάνω στην ηθική για το «κοινό (δημόσιο)καλό» που εσυ ο ίδιος εχεις αμφισβητήσει.
Και όταν κυνικά διαμηνύεται (και ιδεολογικά υποστηρίζεται) πως όλα τα δημόσια αγαθά εχουν και την τιμη τους ,από τις παραλίες και τα δάση μεχρι την υγεία και την παιδεία ,τότε μονο για κουλτούρα δημόσιου συμφέροντος δεν δικαιούσαι να μιλήσεις.
Αλλωστε ποια η αξιοπιστία μιας τέτοιας «πολιτικής» όταν η διαφθορά χτυπάει όχι τις τριτοκοσμικές μπανανίες αλλά και την καρδιά της νεοφιλελευθερης Δυσης;
Η Ελλάδα «πετυχε» φετος ρεκορ διαφθοράς στην Ευρωπαϊκή Ενωση ,αποηθικοποίησε το μαυρο χρημα ενώ οι εισπρακτικοί μηχανισμοί του κράτους (κυριως οι εφορίες) εξακολουθούν να βρισκονται στις πρωτες θέσεις του πίνακα με το «γρηγορόσημο».
Είναι λοιπόν προφανές ότι στο σπίτι του κρεμασμένου δεν μπορούν να μιλάνε για σχοινί.
(Απ ότι φαινεται ,δεν μιλάνε κάν πολιτικά).
Το «διλημμα του φυλακισμένου» είναι…
…από τα πιο γνωστά της θεωρίας των παιγνίων (αυτης της συναρπαστικής εκδοχης σκέψεων και συμπερασμάτων).Το περιγράφει ο Μάτ Ρίντλεϋ (χρισμένος «διαδοχος» του Ρίτσαρντ Ντόκινς):Το παιχνίδι ισχυει σε κάθε περίπτωση που υπάρχει μια συγκρουση ανάμεσα στο προσωπικό συμφέρον και στο κοινό όφελος .Και η Τόσκα και ο Σκαρπία θα ειχαν κέρδος αν τηρούσαν και οι δυο τη συμφωνία τους.Όμως ο κάθε ενας χωριστα θα ειχε ακόμη μεγαλύτερο κέρδος εάν ξεγελούσε τον άλλο και δεν κρατούσε τον λόγο του ενώ ο άλλος θα ειχε κρατήσει τον δικό του. Αυτό ακριβως περιγράφει και το δίλημμα του φυλακισμένου : «Περιγράφει δυο φυλακισμένους που ο καθένας πρέπει να αποφασίσει αν θα καταθέσει ή όχι εναντίον του άλλου προκειμένου να μειωθεί η δική του ποινή.Το διλημμα προκύπτει διότι αν ο ενας δεν προδωσει τον άλλο ,η αστυνομία δεν μπορεί να τους καταδικάσει και τους δύο παρα μόνο με μια ελαφρυτερη ποινη.Συνεπώς, για το καλό και των δυο θα ηταν προτιμότερο
να σιωπήσουν,όμως για τον καθένα ατομικά θα ηταν προτιμότερο να προδώσει»
Στο «διλημμα του φυλακισμένου» παίζουν τελικά όλα εκτός από την ηθική.Διότι αντι για την αμοιβαία εμπιστοσύνη θα επικρατησει η προοπτική του μεγαλύτερου κέρδους (μονο για τον ένα ,με τιμημα την καταδίκη του άλλου».
Ο κ.Αλογοσκούφης επαιξε ακριβως αυτό το παιχνίδι.Και κηρυξε σταυροφορία αλλά δεν πρόσεξε πως δεν υπάρχουν πιστοί. Γιατι τους σκότωσε η πολιτική που ο ιδιος υπηρετεί.

(Το αρθρο δημοσιευτηκε στον Τ.τ.Κ -18/02/07)

Αν ο Κολοκοτρώνης ηταν τραυλός;

Οι Οττεντότοι δεν υπήρχαν. Για την ακριβεια υπήρχαν αλλά και επινοήθηκαν από τους πρωτους ολλανδούς αποίκους στη Νότιο Αφρική. Πιθανότατα ηταν μέλη της μεγαλης φυλής των Μπαντού. Οι Ολλανδοί το πρωτο που «πρόσεξαν» ηταν ότι οι «μαυροι βάρβαροι» μιλούσαν με εντονους λαρυγγισμούς .Οι άποικοι –αναφερει ο ιστορικός Marc Ferro- τους ονόμασαν «Οτεντότους» από το ολλανδικό “Huttentut” που θα πεί τραυλός. Εκτοτε,γενιές λευκών μεγάλωσαν ερμηνεύοντας την ταυτότητα του άλλου διπλα τους με τον κυριο χαρακτηρισμό ως «τραυλός». Αν η ιστορία εχει χρωμα ,τότε αυτή η «λευκη ιστορία» κράτησε δυο, τρείς αιωνες αναπαράγοντας μια εικόνα για τον «άλλο» , τον μαυρο κάτοικο της ιδιας γης, τόσο απαξιωτική ώστε την τελευταία 15ετία χρειάστηκε να ξαναγραφτεί για να εξηγηθει τόσο η πρόσφατη ιστορία οσο και για να ανοίξουν οι νεες συνθήκες προς ισότιμη συνυπαρξη στα νεα μετα-αποικιακά κράτη.
«Ας μην γελιόμαστε ,σημειώνει ο Ferro: Η εικόνα που εχουμε για τους άλλους λαούς αλλά και για εμάς τους ίδιους συνδέεται με την ιστορία που μας εχουν αφηγηθεί όταν είμαστε παιδιά».
Στα σχολικά βιβλία ιστορίας του Ιράκ η θέση της Αραβίας και των Αράβων στον κόσμο προβαλλόταν πολύ διαφορετικά απ’ ότι π.χ στην Αιγυπτο. Στο (κοσμικότερο) Ιράκ η προσέγγιση θυμίζει εντονα την δική μας : «Οι Αραβες κατοικούσαν προαιώνια στη γη τους και δημιουργησαν τον πρωτο και σημαντικότερο πολιτισμό του πλανήτη ,ηταν το λίκνο της ιστορίας.Ουδέποτε υποδουλώθηκαν οσοι κατοικούσαν στην Αραβική χερσόνησο» .
Αντίθετα , στα αιγυπτιακά σχολικά εγχειρίδια για το ιδιο θέμα , η προσέγγιση είναι πιο θεοκρατική : «Οι Αραβες ηταν διασπαρτοι σε σκηνες και καλύβες στο έλεος των δυνατότερων ξένων .Μονο με τον «Αγγελιοφόρο του Αλλάχ» κατάφεραν να βρούν τη θέση «που τους αξίζει» στην Ιστορία».

Την περασμένη Παρασκευή ένα φάξ…
…με ιδιοχειρο σημείωμα του κ.Στ.Παπαθεμελή εφθασε σε γραφεία δασκάλων και συλλόγων γονέων της Θεσσαλονίκης ,καλωντας σε συμμετοχή στην εκδηλωση εναντίον των νεων βιβλίων ιστορίας και δη αυτου της εκτης δημοτικού.Λίγες μέρες πρίν,τη Δευτέρα ,η ΕΣΑΚ Χανιων(ΚΚΕ) εστειλε για το ιδιο θέμα mail σε όλα τα σχολεία της περιοχής .Και οι δυο συναντιούνται στο ιδιο σημείο (φαινομενικά) από διαφορετικούς δρόμους : Στην υπαγόρευση του τι είναι ιστορία ερημην των ιστορικών. Η μία πλευρα εγείρει ακόμη και θέμα «κρυφου σχολιού» η άλλη ότι αποσιωπάται η «αντικειμενική θεωρηση της ιστορίας στα πλάσια (σ.σ πάντα) της πάλης των τάξεων».
(Η ιστορία του «κρυφού σχολιού» είναι χαρακτηριστική της προχειρότητας με την οποία πολεμούνται τα νεα βιβλία.Όπως σημειωνει η Χριστινα Κουλούρη (καθηγητρια ιστορίας ,πανεπιστημιο Πελοποννήσου) «σε κανένα από τα ηδη υπάρχοντα βιβλία ιστορίας δημοτικου ,γυμνασίου και λυκείου δεν γινεται αναφορά στο «κρυφό σχολιό» και μονο στα νεολληνικά υπάρχει με την σαφη ενδειξη:Μυθος!»
Προφανως δεν το εχουν προσέξει αυτοί που απαιτούν να υπάρχει στο νέο βιβλίο ό,τι εχει ηδη αποσυρθεί από τα προηγούμενα. Ωστοσο εχει ενδιαφέρον ότι ο μυθος διαιωνίζεται κυρίως από εκπαιδευτικούς που μεγάλωσαν μαθαίνοντας το ως ιστορικό γεγονός.Εδώ την «πατησε» ο Γύζης με το υπέροχο εργο του ).
«Μέχρι σήμερα λεει ο Λάμπρος Μπαλτσιώτης (ιστορικός) , η σχολική εκδοχή της εθνικής ιστορίας ήταν ένα ωραιοποιημένο παρελθόν, γεμάτο ήρωες και ημερομηνίες μαχών. Το έθνος, ειδικά το ελληνικό, εκλαμβάνεται ως κάτι αιώνιο, αμετάβλητο και σταλμένο από τη Θεία Πρόνοια.»
Αυτό μπορεί να αποτελεί την συγχρονη σχολική εκδοχή της εθνικής ιστορίας;
«Τα παιδιά σημερα ,εξηγεί η Μαρία Ρεπούση (αναπληρωτρια καθηγητρια,ΑΠΘ –συγγραφεας του νεου εγχειρίδου της στ’ δημοτικού) δεν γνωρίζουν καν τι συμβαίνει στη γειτονιά μας. Αυτοι οι λαοί γυρω μας ,ποιοι είναι;πως ηρθαν; Πως θα τους καταλάβουμε (ηδη ζούμε μαζί τους) –διότι εκτός από το να επιβάλλεσαι με τις δικές σου αλήθειες υπάρχουν και πιο πολιτισμένες μορφές σχέσεων .
Είναι δυνατόν να κατανοήσουμε τους αλλους μονο μεσα από τις πολεμικές συγκρούσεις των ελλήνων; Ακόμη και τους δυο παγκόσμιους πολέμους που διαμόρφωσαν τον σημερινό κόσμο ,οι μαθητες τούς μαθαίνουν μέσα από ελάχιστες σελίδες και πάντα σε σχεση με την ελληνική συμμετοχή.»
«Ακομη και η περίοδος της τουρκοκρατίας ,επισημαίνει η Χριστινα Κουλούρη,διδάσκεται όχι ως η ιστορία της οθωμανικής αυτοκρατορίας οσο ως η ιστορία των ελληνων επι τουρκοκρατίας».
Ετσι όμως πως μπορεί κανείς να κατανοήσει σχέσεις και «δικαια» που διαμορφωθηκαν εκείνη την περίοδο; Νοοτροπίες και αντιλήψεις αλλά και πολιτσμούς;
Η ιστορία δεν είναι εθνική προπαγάνδα…
…Δεν εχει λόγους να είναι. Η ιστορία –λεει η Μαρία Ρεπούση «είναι ένα πολύτιμο μάθημα που καλλιεργεί την γνωση την κριση και τη συνειδηση.Ο ιστορικά εγγράμματος πολίτης μπορεί να λειτουργησει αποτελσματικά στην εποχή του ξέροντας όχι μονο τι επιδιώκει ο ιδιος αλλά και οι γειτονές του και ,το κυριότερο, γιατι.. Δεν είναι μονο τα γεγονότα,είναι και πως σκέφτονταν οι ανθρωποι.Δεν είναι μόνο μάχες ,είναι και τα τραγούδια τους και οι συνήθειές τους,είναι ο πολιτισμός τους, οι τεχνες τους.»
Ο Ηρακλής Μήλλας(καθηγητής,Πανεπιστήμιο αθηνας) μελετώντας μυθιστορήματα του 19ου αιωνα διαπιστωνει ότι «οι ελληνες παρουσιάζονται σαν ενας λαός εντελώς διαφορετικός από όλους τους άλλους με ιδιαίτερα και ευάρεστα χαρακτηριστικά που είναι κοινό κτήμα ολου του έθνους ,είναι (σ.σ βεβαιως) θετικά χαρακτηριστικά και παρουσιάζουν μια διαχρονικότητα η οποία σχεδόν πάντα ξεκινά από τα βάθη των αιώνων». Αληθεια δεν εχει αραγε ιστορικό ενδιαφέρον η καθημερινότητα εκείνης της εποχής; Π.χ υπήρχαν ερωτικές σχεσεις μεταξυ ελληνων και οθωμανών; (Το θεμα ερευνά η πανεπιστημιακός Γεωργία Γκότση)
(σ.σ. Πάντως η προφορική παράδοση των Ρωμιών της Πόλης φερει το ειδικό βάρος της τραγικότητας τετοιων σχέσεων.Αλλά συμφωνα με την(εως πρόσφατα) επίσημη ιστορία ουδέποτε ανταλλάξαμε -αυτοβούλως- με τους κατακτητες κατι άλλο πέραν του αιματος !).
Το μάθημα της ιστορίας δεν είναι παπαγαλία χρονολογιών και ανικητων ηρωων. «Η ιστορία ,λέει η Μαρία Ρεπούση, δεν μπορεί να διδάσκεται ανεξάρτητα από το «πως».Επομένως πρέπει να βάλλουμε ιστορικές πηγές. Δεν είναι παιδαγωγική μέθοδος διδασκαλίας η αντίληψη «να παιδί μου αυτή είναι η αλήθεια ,μάθε την απέξω και έλα να μας την πείς. Η ιστορία είναι ένα μινι εργαστήρι που εχει ανάγκη -στο σχολείο- και την ερευνα και την αναζητηση από τον ιδιο τον μαθητή.»
Τι διδάσκεται μεχρι σημερα ο μαθητης; «Μα μονο την ελληνική ιστορία ,απολύτως ξεκομμένη κάθε φορά από την εποχή της και μάλιστα σε τρείς ομόκεντρους κύκλους απαντά η Χριστίνα Κουλούρη:Στο δημοτικό,στο γυμνάσιο και στο Λύκειο.Σχετικά πρόσφατα δοθηκε η κατευθυνση από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο να δοθεί εμφαση στην Γ’ Λυκείου στην ευρωπαϊκή ιστορία .Αλλά δεν τηρείται ουτε αυτό αφου ο προσεκτικός παρατηρητής θα δει ότι η συγκεκριμένη υλη δεν περιλαμβάνεται στην εξεταστέα για τα ΑΕΙ».
Και μια απαραίτητη διευκρίνιση από την ιδια : « Το μάθημα της ιστορίας δεν μπορεί να βασιζεται στην επιλεκτικότητα ουτε του εθνικιστικού ουτε του πολιτικά ορθού. Ουτε στα προαιώνια δικαια ουτε στην εξιδανίκευση του άλλου.Διότι ο στόχος τελικά είναι να αναπτυξουμε κριτική σκέψη και να γνωρισουμε τον εαυτο μας .Και η αυτογνωσία δεν προωθείται παρα μονο με την ειλικρίνεια.»
Οι Οτεντότοι πλήρωσαν για περιπου δυο αιώνες την αυτάρεσκη άγνοια των Ολλανδών κατακτητων.Πιθανως και οι αλβανοί σημαιοφόροι να πληρωνουν –σημερα, εποχή που πέφτουν τα συνορα- την αγνοια των ελληνων μαθητων ότι ο Μάρκος Μπότσαρης ηταν αλβανόφωνος. Μονο τότε θα ειχαν συνειδητοποιήσει ότι η συμμετοχή σε μια κοινωνία είναι μερικές φορές και θέμα επιλογής .Δηλαδή (και) ελευθερίας…



(Το αρθρο δημοσιευτηκε στον Τ.τ.Κ ,11/2/07)

Ολοκαύτωμα (και ) στη Μνημη;

Στις 17 του περασμένου Αυγούστου , Κυριακή απόγευμα,ο Ραφαήλ Βαρσάνο βρισκόταν οπως καθε μέρα στο αγαπημένο του καφενείο «Γαλέριος» στην πλατεια Ναυαρίνου στη Θεσσαλονίκη.
Εκεινες τις μέρες,η Ελλάδα και ολη η «φιλειρηνική» Ευρωπη πλειοδοτούσε μεσα απο τα τηλεπαράθυρα σε πολιτική ορθότητα : «Ο πόλεμος δεν ειναι λύση-σταματηστε το Ισραήλ» και βεβαια «φονιάδες των λαών αμερικάνοι».(Ηταν τα γεγονότα του Λιβάνου και η «υποδειγματικά» μονόπλευρη καταγραφη τους απο τα κανάλια.Οι «χεζμπολάδες» απέκτησαν συμμάχους που ουτε ο πλέον αισιόδοξος φονταμενταλιστής μπορούσε να ελπίζει).
Ο Ραφαήλ Βαρσάνο εχει ακόμη τον αριθμο της φρίκης στο χέρι του. Στα 80 του ειναι σημερα ο τελευταίος ελληνοεβραίος επιζών του Αουσβιτς.Εκεινες τις μέρες κάποιοι στην πόλη του,τη Θεσσαλονίκη , προσπάθησαν να γκρεμίσουν το μνημειο για το Ολοκαύτωμα .Ο Ραφαήλ Βαρσάνο ηξερε πως κανείς δεν ηθελε (ή και δεν μπορούσε) να είναι στη θέση του. Αυτό το μνημείο είναι γι αυτόν πολλά πρόσωπα.Είναι μνημείο από ονοματεπώνυμα ανθρωπων που γνωρισε ,που αγάπησε .
Δεν ειχε προλάβει να πιει τον καφέ του όταν «παρόντος του κ.Αντωνιου Γαλόπουλου, εμφανίστηκε ο μηνυόμενος με ιδιαίτερα εριστική συμπεριφορά απέναντί μου.Συγκεκριμένα πλησίασε το τραπέζι οπου καθόμασταν και ενωπιον όλων απευθυνθηκε σε μένα γεμάτος περιφρόνηση και ειπε: «Καλά σας έκαναν οι Γερμανο΄και σας καθάρισαν όλους.Μακάρι να βρεθεί και κάποιος άλλος για να καθαρίσει και τους υπόλοιπους από σας τα τομάρια».
Ο Ραφαέλ Βαρσάνο «εζησε» στο Αουσβιτς από τον Μάρτιο του ΄43 ως τον Μάρτιο του ΄45.Αυτό το ηξερε ο Ζ.Ζ ο οποίος την επομένη και πάλι επιτέθηκε φραστικά στον γηραιό συμπολίτη του (;): «Τωρα ,μου ειπε την άλλη μέρα,το μονο που μένει είναι να βρεθεί κάποιος και να σφάξει και τους υπόλοιπους από σας.Να σας καθαρίσουμε όλους τους κωλοεβραίους».
Ο Ραφαέλ Βαρσάνο εκανε …
…ότι θα εκανε κάθε πολίτης αυτης της χωρας.Προσέφυγε με αγωγή εναντίον του ΖΖ στο δικαστήριο.Λίγο πρίν τη δικάσιμο ,η μαγκιά του υποχώρησε τόσο ώστε εγγράφως να ζητήσει συγγνωμη από τον Ραφαέλ.
Δυο μήνες μετά,στην άλλη ακρη της Ελλάδας, στα Χανιά και στη διάρκεια του Κρητολογικού συνεδρίου,πολλοί συνεδροι αντιμετώπισαν με εχθρικότητα την ανακαίνιση μιας ιστορικής συναγωγής, του Ετς Χαγιμ των Χανίων και κυρίως την επαναλειτουργία της (και) ως θρησκευτικού χώρου: «Τι πράγματα είναι αυτά; Τι σκαλίζετε τωρα πολυπολιτισμικότητες και αηδίες.Η Κρητη είναι ελληνικό νησί» (!).
Η Βασιλική Γιακουμάκη (ανθρωπολόγος,Πανεπιστημιο Θεσσαλίας) εζησε από κοντα ολη την προσπάθεια της ανακαίνισης αυτου του Μνημείου της Ανθρωπότητας(επίσημα χαρακτηρισμένου ως τέτοιου από τη σχετική υπηρεσία του ΟΗΕ ) και μαζι με την «ψυχη» του προγράμματος , τον Νικο Σταυρουλάκη ειδαν με χαρά ένα μνημείο να σπάει τη σιωπή. Στην Κρητη υπηρχε εβραϊκή κοινότητα ηδη από τα ελληνιστικά χρόνια (οι γνωστοί και ως Ρωμανιώτες).Αυτή η κοινότητα αναπτυχθηκε ακομη περισσότερο όταν το 1492 κατεθφασαν οι καταδιωγμένοι σεφαραδίτες από την Ισπανία της Ισαβέλλας. Σημερα δεν εχει απομείνει κανείς. λλα αυτό το εξαιρετο δειγμα αρχιτεκτονικής ,η συναγωγή του Ετς Χαγιμ θα εμποδίσει από δω και πέρα ένα πράγμα:Τη Λήθη.
Χτες και σημερα,στη Θεσσαλονίκη στο βυζαντινό Μουσείο ,μια ομάδα νεων επιστημόνων – ελληνοεβραίων και μη - διοργανωνει μια από τις σημαντικότερες εκδηλώσεις του: Την προβολή πέντε ντοκυμανταιρ και ταινιών για του εβραιους της Ελλάδας.Δεν είναι πολλές οσες υπάρχουν. Και οι περισσότερες είναι αρκετα συγχρονες. Αλλωστε κατά μία εκδοχή (την υποστηρίζει και ο ιστορικός Μαρκ Μαζάουερ) η Θεσσαλονίκη αποδέχτηκε (και) την εβραϊκή κληρονομιά της μόλις το 1997 στα πλαίσια της πολτιστικής πρωτεύουσας.
Την αποδέχτηκε; Η Ρικα Μπενβενίστε (αναπληρωτρια καθηγητρια,πανεπιστημιο θεσσαλίας) και μέλος της ομάδας για τη μελέτη της ιστορίας των εβραίων της Ελλάδας είναι πολύ αυστηρη σε κάθε λεκτική παρεκτροπή του υπογράφοντα : «Μην αντικαθιστάτε το ένα στερεότυπο με ένα άλλο. Εχω ξανακούσει την αποψη ότι στη Θεσσαλονίκη υπάρχουν εντονες και ακραίες παρεκκλίσεις σε σχεση για παράδειγμα με την Αθηνα. Αλλά προσωπικά δεν ειμαι καθόλου σιγουρη ότι αυτό συμβαινει τόσο εντονα (μονο) στη Θεσσαλονίκη.Ουτε αλλωστε υπάρχουν ερευνες που να επαληθεύουν τέτοιες προτάσεις».
Η ιδια εκτιμά πως τα τελευταία χρόνια υπάρχει μεγάλη κινητικότητα στην προβολή θεμάτων –και κυρίως μνημης- των εβραίων της Ελλάδας.
Το ιδιο εκτιμά και ο Πάρις Παπαμίχος Χρονάκης (ιστορικός,μέλος της ομάδας) .Δεν μπορει να παραγνωρίσει κανείς ότι στη Θεσσαλονίκη υπάρχει ενας «σκληρός πυρηνας που λειτουργεί ακραία, αλλα αυτό που πρέπει να δει κανείς είναι το συνολικότερο πρόβλημα της πόλης.Η μεγάλη ανεργία και η φυγη του πιο δυναμικού κομματιού της στην αθηνα ή στο εξωτερικό.Και θα είναι ισως σκόπιμο,μιλώντας για τη Θεσσαλονίκη να συνειδητοποιήσουμε ότι ουσιαστικά πρόκειται για μια νέα πόλη .Που φτιάχτηκε το ’50.»
Αλλά αυτή η πόλη …
…εν αντιθέσει με άλλες εκρυψε τη μνημη της. Το επεδίωξε.Το εβραϊκο νεκροταφείο θαφτηκε κάτω από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο.Λίγοι σημερα γνωρίζουν ότι η νομαρχία στεγάζεται στην οικία Αλλατινι (πλούσιων ελληνοεβραίων βιομηχάνων του 19ου αιωνα) ή ότι πολλά μεσαιωνικά και νεοτερα κειμηλια εβραίων θαφτηκαν σε κρατικές αποθήκες και τελικά εξαφανίστηκαν».Και απωλεσε για δεκαετίες αυτό που την ξεχωρισε από ολες τις πόλεις του ελλαδικού χώρου.Όπως υποστηρίζει ο Μαρκ Μαζάουερ (συνεντευξη του στον Δ.Αγγελίδη στο Ε» της Ελευθεροτυπίας,12/6/2005) «στην Αθηνα δεν υπάρχουν τα ιδια στοιχεία πραγματικής συνέχειας της πόλης.Βρισκεις μονο μια εκδοχή της ελληνικής ιστορίας την αρχαία και ελληνιστική.Για εκατοντάδες χρόνια ,το αστικό περιβάλλον της Αθηνας ειχε συρρικνωθεί ,η πόλη εγινε κωμόπολη. Και ξαφνικά μετα το 1830 ξεπετάγεται σχεδόν από το πουθενά ως μια καινούργια πόλη του 19ου αιωνα. Ενώ στη Θεσσαλονίκη υπάρχει το παρελθόν της αρχαίας, της ελληνιστικής και βυζαντινης περιόδου όπως και της οθωμανικής και της μετα-οθωμανικής περιόδου .Θεωρω την οθωμανική περίοδο –γιατι όχι; -μέρος της ελληνικής ιστορίας» .
Κι όμως αυτος ο πολύ-εθινοτικός πλούτος της Θεσσαλονίκης αντιμετωπίστηκε αρνητικά , σχεδόν απαξιωτικά από τους απελευθερωτές της ,τον ελληνικό στρατό ! Χαρακτηριστικό το απόσπασμα που παραθέτει στο τελευταίο του βιβλιο ο Μαζάουερ : «Γραφοντας στη γυναίκα του ,ενας αξιωματικός του επιτελείου ονόματι Ιπποκράτης Παπαβασιλείου ομολογούσε πως «η Θεσσαλονικη δεν με ενθουσιάζει(…) Και σε άλλο του γράμμα στις 14 Μαίου 1913:Εσιχάθηκα φοβερά .Θα προτιμούσα δε χίλιαις φορές να ημουν στρατοπεδευμένος υπο σκηνη σε κάποιο βουνό παρά εδώ εις την παρδαλήν πόλιν οπου εινε συγκεντρωμέναι ολαι αι φυλαί του Ισραήλ(…)Δεν ξέρω κατά πόσον δυναται να αρέσει μια πόλις με κοινωνίαν παρδαλήν αποτελουμένην κατά τα 9/10 από εβραίους. Δεν εχει ουδεν το ελληνικόν(…)».
Το νέο ελληνικό κράτος εβαζε πάνω απ’ όλα την «καθαρότητα». Και όπως αποδείχτηκε μπορεσε και να την επιβάλλει. Με τη λήθη.
Το εξηγει στην συνέντευξή του και ο Μαζάουερ : «Οι ξενοι αρχαιολάτρες και οι ιστροικοί που ηρθαν στην μετα-οθωμανική Θεσσαλονίκη ενδιαφερονταν μονο για μία ιστορία :την αρχαία .Εκαναν σχεδια , μελέτες και σιγά –σιγα με τη σειρά τους οι ελληνες ειπαν «αυτή είναι η ιστορία μας». Το αποτέλεσμα ηταν ότι μετα το 1912 υπήρξε η επιθυμία να αποκατασταθεί η αρχαία ιστορία της πόλης ως η μόνη αληθινή .Αν δεις φωτογραφίες της Καμάρας το 1900 ,περιτριγυριζόταν από οθωμανικά κτίρια που δεν υπάρχουν πιά. Θα ηθελα πάρα ΄πολύ να γνωρίζω περισσότερα για την κατεδάφιση των μιναρέδων και δεν τα γνωρίζω διότι οι εφημερίδες σιωπούσαν. Ξέρουμε όμως ότι συνέβη , διότι δεν εχει μεινει σχεδόν κανένας μιναρές από τη Ροτόντα κι αυτό ηταν απόφαση και όχι ατυχημα .»
Κι όμως από την παλιά Θεσσαλονίκη εχει απομείνει κάτι : Το μεγαλείο των παλαιών κατοίκων της ,όπως καταγράφεται στην παράκληση προς τη στηλη του Ραφαήλ Βαρσάνο : «Μην γραψεις το ονομα αυτου που με εβρισε .Βαλε μονο τα αρχικά του. Αφου ζητησε συγγνωμη ,μην τον ντροπιάσουμε ,οικογενειάρχης είναι…»

(Το αρθρο δημοσιεύτηκε στον Τ.τ.Κ στις 4/2)

Αυτογκόλ στο προφίλ του

«Οι λέξεις ειναι συμβολα που προϋποθέτουν μια κοινη μνημη» εγραφε ο Μπόρχες και φαίνεται οτι το πρόβλημα του Γιώργου Παπανδρέου ειναι ακριβώς αυτό.Οτι δηλαδή στο οχι και πολύ ξεκάθαρο πολιτικό προφίλ του προσθέτει ενέργειες που θολώνουν ακόμη περισσότερο τη δημόσια εικόνα του.
«Ποιός ειναι ο Γιώργος; Που το πάει ο Γιώργος; Θα τον αφήσουν οι παλιοί να ανακατέψει την τράπουλα;» ειναι μερικές απο τις ερωτησεις (και εξω και) μέσα στο ΠΑΣΟΚ οι οποίες τον συντροφεύουν ηδη απο την εποχή της ανάδειξης του στην ηγεσία του κομματος του.
Τρια χρόνια μετα, ειναι μάλλον σαφες οτι ο Γιωργος δεν εχει καταφέρει να δωσει τις απαντήσεις –ή εστω να περάσουν οι απαντησεις του στον μέσο πολίτη.
Ο Γιώργος του κυβερνοχώρου και της συμμετοχικής δημοκρατίας και –προσφατα- ο Γιωργος του αρθρου 16 τι σχέση μπορεί να εχει με τον Γιωργο της συσπείρωσης σε έναν γενικό και αφηρημένο αντιδεξιό τακτικισμό;
Ο Γιωργος που αφησε πίσω του τα μεταπολιτευτικά πατριωτικά δόγματα και τις ξυλινες ρητορείες τι σχέση μπορεί να εχει με τον Γιωργο που ζητάει δυο φορές μεσα σε τρια χρόνια ψηφο εμπιστοσύνης στη Βουλή ,ιδίως όταν ξέρει ότι δεν υπάρχουν πιθανότητες να οδηγήσουν σε ρηξη ή σε ανατροπή του πολιτικού σκηνικού;
Ο Γιωργος που ονειρευεται και αγωνίζεται για την Κοινωνία των Πολιτων τι σχεση μπορεί να εχει με τον Γιώργο που αποδέχεται στο κόμμα του κομητες και φέουδα;
Ο Γιωργος που μιλάει για την ανάγκη ανανέωσης του πολιτικού λόγου δεν βλέπει ότι ολες του οι κινήσεις (τακτικής) εξαντλούνται ένα δεκαήμερο μετά; Ότι ακόμη και επικοινωνιακά δεν εχουν κρατήσει περισσότερο;
Ολες;
Όχι.Ο Γιωργος προσπάθησε να βάλει στην πολιτική ατζέντα νέα θέματα και –κυρίως- νεα οπτική. Αλλά φαινεται ότι τελικά κάνει το μεγάλο λάθος: Αντι να παραμείνει σταθερός σ’ αυτή τη νεα πολιτική ιδιως κάθε φορά που τα εσωκομματικά εμπόδια δυναμωνουν ,εκείνος με ευκολία αντιγράφει ένα παρελθον που δεν τον αφορά . Χάνει ετσι την ευκαιρία να χαράξει ευδιάκριτες διαχωριστικές γραμμές ανάμεσα στο παλαιό και το καινούργιο.
Και ισως το κυριότερο: Ενας συγχρονος πολιτικός σαν τον Γιωργο Παπανδρέου θα αναζητούσε την (αναγκαία) πόλωση όχι ως επικοινωνιακό τέχνασμα αλλά πάνω σε πραγματικά προβλήματα.Κι αυτά υπάρχουν…

Υπάρχει όμως και ο Βαγγέλης και η Αννα και δυο τρείς ακόμη. Κι αυτοι εχουν κάθε λογο να είναι ευχαριστημένοι από την πρόταση μομφής.Γιατι τωρα τον εφεραν στο δικό τους γηπεδο…Κριμα….

(Το αρθρο δημοσιευτηκε στον Τ.τ.Κ στις 4/2/07)

Ιστορία και αμαρτίες

Υπήρξε αραγε πόλεμος μεταξυ κρατών χωρίς την επίκκληση στην Ιστορία; Στην «ιστορία» όπως η κάθε πλευρά την ερμήνευε ή και την κατασκεύαζε;
Και ηταν ή όχι αυτά τα «αντικειμενικά ιστορικά γεγονότα»- που η κάθε πλευρα φωτιζε όπως τη συνέφερε- η νομιμοποιητική πράξη της χειρότερης βίας;
Αυτή η πολύ συνηθισμένη και τόσο ξεπερασμένη πλέον χρήση της Ιστορίας είναι το πραγματικό θέμα του διαλόγου που ανοίγουν στην ελληνική κοινωνία τα νεα βιβλία ιστορίας.Κι αυτό τον διάλογο προσπαθούν εξαρχης να κλείσουν οι πολέμιοι τους.
Η τάση για αναθεώρηση της ιστορίας –της κυρίαρχης εκδοχής για την ιστορία- ουτε ελληνικό φαινόμενο είναι ουτε πρωτοεμφανιζόμενο. Καταρχην είναι μια εξ ορισμού διαδικασία κάθε επιστήμης. Να αμφισβητεί τα θέσφατα, να χρησιμοποιεί την κριτική σκέψη και την ερευνα στις πηγές και να προβληματίζεται πάνω στις κοινωνικές επιπτώσεις της ανάπτυξής της.
Επομένως,κάθε προσπάθεια που εμποδίζει την ανάπτυξη αυτων των θεμελιωδών χαρακτηριστικών της επιστήμης( και ευρυτερα της Γνωσης) είναι πολύ μακρυά από τις αξίες του πολιτισμού μας.
Είναι επίσης και-τουλάχιστον- υποκριτική μια τέτοια προσπάθεια .Κατακρίνουν –οι πολέμιοι των νεων βιβλίων της ιστορίας- ακριβώς αυτό που οι ίδιοι υπερασπίζονται:Την ιδεολογική χρήση της Ιστορίας. Με την οποία –προσέξτε -ουδόλως διαφωνούν αρκεί να συμπίπτει με την (παραδοσιακή)
δική τους .Δηλαδή με την κατασκευή π.χ του «κρυφού σχολειού» ,με έναν επαρχιωτικό ελληνοκεντρισμό και κυρίως με την υπερπροβολή εθνικών δικαίων σε συνδυασμό πάντα με την αντίστοιχη αποσιώπηση εθνικών μαυρων σελίδων.
Είναι μια ιστορία απλοϊκή γιατι το δικαιο είναι πάντα απέναντι στο άδικο και (το δικαιο)
ειχε ,εχει και θα εχει ένα μονο χρώμα: Το εθνικό.Σχεδόν ενα μεταφυσικό πλαίσιο ιστορικής δράσης.
Αυτό που θέλουν να προφυλάξουν οι πολέμιοι των νεων βιβλίων είναι πάνω απ’ όλα η συγκεκριμένη χρηση της ιστορίας που επί δεκαετίες επιβάλλεται ως ένα ειδος Ευαγγελίου,ως θέσφατο που δεν επιδέχεται αμφισβήτηση λές και πρόκειται για θεϊκή αποκάλυψη.
Υποστηρίζουν,τελικά, μια εκδοχή της ιστορίας στην οποία αποσιωπούνται οσα ηταν αντιθετα στους εθνικούς μυθους και αντιθετα προβάλλονται πολλά εκ των υστέρων κατασκευάσματα.
(Τόγραφε αλλωστε περίπου έναν αιωνα πριν και ο Ροϊδης πως η μεγάλη πληγή της Ελλάδας είναι ο πατριωτισμός)
Για παράδειγμα σ’ αυτή την ιστορία, δεν θα διαβάσει κανείς ότι το 1821 ο στόλος μιλούσε αρβανίτικα ή ότι οι πληθυσμοί που ξεσηκώθηκαν ηταν πολύ πιο πολύμορφοι απ’ οσο η παραδοσιακή ιστορία μας προπαγανδίζει.
Ουτε θα διαβάσει για τις ελληνικές ευθύνες (και ωμότητες) στην Μικρασιατική εκστρατεία.Ουτε για τον αντισημιτισμό των βενιζελικών στη Θεσσαλονίκη ,ουτε για την ατιμωρησία των δοσιλογων,ουτε για την ατιμωρησία του Μέρτεν,του σφαγέα των ελληνο-εβραίων.
Οι πολέμιοι των νεων βιβλίων ουσιαστικά κατηγορούν όχι ως κακούς
επιστήμονες αλλά ως ασεβείς οσους τολμούν να αμφισβητήσουν την
«αντικειμενική ιστορικότητα» και την «παράδοση». Πιθανως και να μην εχουν στο μυαλό τους ότι «ασεβής δεν είναι οποιος αρνείται τους θεούς της μάζας των ανθρώπων,αλλά όποιος ασπάζεται την ιδέα που διαμροφωνει για τους θεούς η μάζα των ανθρώπων.» Ελληνας ηταν (και) αυτός που τόγραψε: Ο Επίκουρος.
(Δημοσιεύτηκε στον Ελευθερο Τυπο,Παρασκευή 25/1)

Λαϊκισμός και αγριάδες

Θα μπορούσε κανείς να μιλήσει για την «κατάρα των προκηρύξεων». Διότι δεν ειναι τυχαίο οτι τριάντα τόσα χρόνια απο την πρωτη προκύρηξη τρομοκρατικής οργάνωσης ολες οι επόμενες-της χτεσινής συμπεριλαμβανομένης- παραμένουν στο ιδιο καλούπι και στηρίζονται στους ιδιους πολύ συγκεκριμένους άξονες:
- Ευκολος και «καθαρός» αντιαμερικανισμός
- Πατριωτικά στερεότυπα του ’80 περι εθνικής περηφάνειας και ανεξαρτησίας
- Λαϊκιστική απαξίωση των πολιτικών και κοινωνικών ελίτ(όπως πρωτος διδαξε ο Λεπέν) και
- Απλουστευτική ερμηνεία ενός ολο και πιο πολύπλοκου κόσμου με όρους σχεδόν θεολογικής δογματοληψίας.
Ο Επαναστατικός Αγώνας ερριξε μια ρουκέτα για να διαβαστεί η «παρέμβασή του» μεσω της προκυρηξης. Η οποία όχι μονο δεν οδηγει σε ρηξη με (την οποια) κυρίαρχη ιδεολογία αλλά αντιθετα είναι μια αναπαραγωγή του πλέον μίζερου και συντηρητικού mainstream στα υπόγεια της ελληνικής κοινωνίας.
Δεν είναι επαναστατική οργάνωση ουτε στην πρακτική ουτε στη θεωρία.Κομπάζει εκ του ασφαλούς (είναι δυνατόν να εχουν πειστεί ότι το πρόβλημα στο Ιράκ μπορεί να λυθεί από μια ρουκέτα που δεν βρηκε το στοχο της στην πρεσβεία των ΗΠΑ;).
Ομφαλοσκοπεί με θράσος (πιστευουν ότι ολα τα βλέμματα από την Παλαιστίνη μεχρι το Αφγανιστάν είναι στραμμένα με ελπίδα(!) στη δράση τους) ενώ αφιερώνει μεγάλο χωρο για μια γεωπολιτική ανάλυση του δεκάρικου.Από δω οι καλοί (οι λαοί) και από κεί οι φονιάδες τους (οι αμερικανοί).
Ο Επαναστατικός Αγώνας είναι ένα ποντίκι που βρυχάται εκ του ασφαλούς.Και αν δεν ηταν οπλισμένος θα δικαίωνε πλήρως τον Μάρξ στο σχετικό τσιτάτο περι ιστορίας τραγωδίας και φάρσας .
Ο Επαναστατικός αγωνας όπως και ολες οι ελληνικές ένοπλες ομάδες ακολουθεί τη «χρυση συνταγη» της 17Ν: Ψάρεμα στα θολά νερά. Το δόλωμα είναι το ιδιο με αυτό που χρησιμοποιούν οι απανταχού ακροδεξιοί ή νέο-αριστεροί(Λαφονταιν) λαϊκισμοι: Από τη μία πλευρα οι ελίτ που τα εχουν κάνει πλακάκια και συνομωτούν και από την άλλη ο λαός που αγανακτεί νοιώθοντας ανημπορος.Και τότε –συμφωνα με ολες τις μυθολογίες – θα εμφανιστεί ο από μηχανής θεός που αλλοτε θα είναι διαμεσολαβητής και άλλοτε τιμωρός.
Μέχρι εκεί μπορεί να αντιληφθούν την πραγματικότητα..
Και κάνουν ότι δεν καταλάβαινουν: Δεν είναι οι απόψεις τους που απειλούν ,είναι τοσο συνηθισμένες,αλλά τα όπλα τους.Και δεν θυμάμαι επανάσταση που πέτυχε στηριγμένη αποκλειστικά στον φόβο. Αυτός άλλωστε είναι ο μόνος τους συμμαχος.
Ο τρομοκράτης,ο φανατικός, είναι ο πιο συναισθηματικός ανθρωπος του κόσμου.
Πραγματικά πιστευει ότι σωζει τον κόσμο,ότι αφηνει το στιγμα του στην ιστορία .
Πόσο απέχει από τα ορια της γραφικότητας;
Οσο απέχει ο «σατανάς» του, (εν προκειμένω)ο Μπούς από τα δικά του.
Αλλά υπάρχει μία βασική διαφορά του τρομοκράτη με τον «λαό» στο ονομα του οποίου αυτοχρίζεται : Ο τρομοκράτης μπορεί να γκρεμίσει του Διδυμους Πύργους.Αλλά δεν μπορεί να τους κατασκευάσει…

(δημοσιευτηκε στον Ελευθερο Τυπο,Παρασκευη 25/1

Στερια (η μηπως ξερα;)

Ενοχικός (έγραφε κάποιος) ειναι αυτός που νομίζει ότι γεννήθηκε μπροστα σε λαϊκό δικαστήριο.Αυτόν τον ορισμό τον εχω σκεφτεί ακρκετές φορές στη ζωή μου.Και πρόσφατα...
Παρ' ολα αυτα νομίζω οτι χρωστάω μερικές εξηγήσεις (καθως και ενα ευχαριστω σ' αυτούς που το καταλαβαίνουν).
Εδω και περίπου ενάμισυ μηνα βρισκομαι στον κυριακάτικο Ελεύθερο Τυπο.
Δεν θα πήγαινα ,ουτε υπήρχε κάτι τέτοιο στους προγραμματισμούς μου αν δεν ειχαν συμβει μια σειρά απο ανατροπές.
Η σημαντικότερη ηταν η αθέτηση της συμφωνίας μας απο πλευράς των ΝΕΩΝ για λόγους που δεν μου ειναι ακόμη ξεκάθαροι.
Ετσι αναζητωντας (και πάλι) εφημερίδα δεχτηκα μια πολύ ενδιαφέρουσα πρόταση απο τη νεα ιδιοκτησία του "Τύπου".
Μου επεσήμανε-εγγυήθηκε δυο πράγματα: Οτι ο πηχυς ηταν πολύ ψηλά για τις (νέες) εφημερίδες που ήθελαν (η νέα ιδιοκτησία) να αντικαταστήσουν τις υπάρχουσες και οτι στα τμήματα των εφημερίδων που θα ηταν στην ευθύνη μου καθώς και στην αρθρογραφία μου δεν θα υπήρχε καμμία παρέμβαση . Και βεβαίως μια πολύ καλή αμοιβή.
Πολλές φορές αυτον τον ενάμισυ μήνα σκέφτηκα να ξεκινήσω στο blog την καθημερινή εμπειρία μου απο την προσπάθεια αλλαγής αυτής της εφημερίδας.Και κυρίως εμπειρίες απο την επαφη με ενα κομμάτι της κοινωνίας μας που ακριβώς επειδή το συνδετικό του στοιχείο ειναι το μέγεθός του ευκολα γινεται και αντιδραστικό.
Δυστυχως ο Τ.τ.Κ δεν εχει ακόμη σάϊτ και ετσι μου ειναι προς το παρόν δύσκολη η τροφοδοσία του blog με τις πλέον κυριακάτικες ενστάσεις.(Α, η θέση της στηλης το Σαββατο στα ΝΕΑ αντικαταστάθηκε (ευτυχως και επιτυχώς) απο εναν απο τους καλύτερους γραφιάδες και αρθρογράφους,τον Γκάζι Καπλάνι)
Ελπίζω οτι η νέα κανονικότητα θα βρεθεί σύντομα

Αντίο...

Ο κύκλος ηταν απο τα σχήματα που μισούσα στη γεωμετρία-την οποία λάτρευα.
Και το θυμηθηκα τωρα που πρέπει να αναγγείλω το τέλος της στηλης.
Ειμαι απο τους τυχερούς του επαγγέλματος.Μετα απο 20 χρόνια εχω πολλά αγαπημενα να θυμάμαι.Και μερικούς αλλά καλούς φίλους στα ΝΕΑ οπου πέρασα ολα αυτά τα χρόνια.Γι αυτο και το βελούδινο διαζύγιο(εστω κι αν τελικά τσαλαπατήθηκε).
Λοιπόν αυτη η στηλη δεν λογοκρίθηκε ολα αυτα τα χρόνια με κανα δυο εξαιρέσεις (διολου επώδυνες,σας διαβεβαιώνω,ουσιαστικά για προστασία της στηλης και του υπογράφοντος).
Αλλά η εμπειρία ηταν το blog.Και οι κουβέντες με οσους ειχαν αλλοτε τη διάθεση κι αλλοτε τα νευρα τους.
Ελπίζοντας σε μια ισως μακρυνη,ισως οχι ,επανασύνδεση σας ευχομαι να εισαστε καλά.
Οσο για το blog ,το σκέφτηκα πολύ.Λέω λοιπόν να το βαλλουμε σ'ενα μπουκάλι και να το πετάξουμε στη θάλασσα απο Αυριο που ερχεται.Πλάτς!

Βύρων Α' ο Εικονολάτρης...

ΧΡΕΙΑΣΤΗΚΕ πολύ περισσότερος χρόνος, απ' όσον δικαιολογεί η απόσταση, για να παραδώσει ο υπουργός Δημόσιας Τάξης την εικόνα της Παναγίας της Βρεφροκρατούσας στον τοπικό μητροπολίτη. Ο Βύρων Πολύδωρας περπάτησε αργά και σταθερά, φανερά συγκινημένος, κρατώντας την εικόνα στα χέρια του. Μόνος του. Αυτός και η εικόνα. Ο ίδιος ο υπουργός της φιλελεύθερης κυβέρνησης της ευρωπαϊκής χώρας εξήγησε το νόημα αυτής της κίνησης. Η εικόνα δεν έχει εμπράγματη αλλά μεταφυσική αξία γιατί σύμφωνα με τα λόγια του (όπως και πολλών πιστών-ψηφοφόρων) είναι «θαυματουργή».
Διαβάστε ολόκληρο το αρθρο εδω

Καρτέλ ιεροκηρύκων (ή χειροπέδες αντί πολιτικής)

ΤΟ 1894 ένας επιθεωρητής της βρετανικής αστυνομίας, ο Maurice Mozer, δημοσίευσε μία μελέτη με τον μονολεκτικό τίτλο «Χειροπέδες». Στα χρόνια του Mozer είχε σχεδόν παγιωθεί η αντίληψη ότι ο έλεγχος του σώματος ως τιμωρία-ποινή ανήκε στο προ Διαφωτισμού παρελθόν. Η φυλακή μετονομάστηκε σε χώρο σωφρονισμού ή επανένταξης ή αναμόρφωσης. Ο έλεγχος του σώματος (οι σωματικές ποινές) αντικαταστάθηκε από τον έλεγχο του φρονήματος.
Διαβάστε ολόκληρο το αρθρο εδω

Άνθρωποι και Κυκλάδες (ή η ισορροπία γεμάτου - άδειου)

ΟΣΟ και να ακούγεται περίεργο, ήταν τυχερός. Επειδή είχε έτοιμη, ζεστή, την επιταγή των 210.000 ευρώ. Έτσι έγινε ο ιδιοκτήτης του ονείρου. Ένα σπίτι 60 τετραγωνικών με θέα τη θάλασσα στην Τήνο. Η αρχική τιμή ήταν 250.000 ευρώ. Και οι τιμές σκαρφαλώνουν συνεχώς από το ένα ρεκόρ στο άλλο. Δεν κέρδισε και λίγα... Κέρδισε όμως;

Νοτιοανατολικότερα, στη Σαντορίνη, καταγράφηκε ακόμη ένα ρεκόρ: τα ενοικιαζόμενα αυτοκίνητα που προσφέρθηκαν στους τουρίστες για τις τσάρκες τους έφθασαν τα 4.500! Αν σε αυτά προστεθούν και περίπου 4.000 αυτοκίνητα των 12.000 ντόπιων και μερικές εκατοντάδες πούλμαν...

Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο εδω

Διακοπή

Οι ενστάσεις σταματούν για μερικές βδομάδες .Η αδεια ειναι μπροστά.Λιγη Πρέβεζα,πολλη Ηρακλειά(ελπίζω).Θα κανει και η μικρη τα πρωτα της μπάνια...
Καλή αντάμωση.

Πόσο (θέλουμε να) ξέρουμε το Ισραήλ;

Στις 5 Μαΐου 2002, η ισραηλινή εφημερίδα «Yediot Aharonot» δημοσιεύει συνέντευξη του στρατιώτη Μοσέ Νισίμ. Στον στρατό τον αποκαλούσαν «Αρκούδο Κούρντι». Κούρντι σημαίνει σβόλος - ο ίδιος το επέλεξε ως παρατσούκλι - και «αρκούδος» επειδή οδηγούσε ένα D-9, αυτές τις τρομακτικές μπουλντόζες που ισοπέδωσαν ολόκληρα οικοδομικά τετράγωνα Παλαιστινίων στην Τζενίν. H επιλογή του Νισίμ δεν ήταν τυχαία. Για 75 ώρες, οδηγός και μηχάνημα γκρέμιζαν χωρίς σταματημό. Με λύσσα... Γιατί; Τι είναι αυτό που οδηγεί στην έκφραση τέτοιας βιαιότητας;

Διαβάστε ολόκληρο το αρθρο εδω

Οι έθνικ περιπέτειες της «ελληνικής σαλάτας»

«ΡΕΣΤΟΡΑΝ: Έδεσμα ή φαρμακευτικό παρασκεύασμα που έχει την ιδιότητα να δυναμώνει τα ασθενικά ή καταπονημένα άτομα. Το κονσομέ και το εκχύλισμα της πέρδικας είναι εξαιρετικά ρεστοράν. Κρασί, κονιάκ και συμπυκνωμένοι χυμοί φρούτων είναι επίσης κατάλληλα ρεστοράν για όσους είναι πνευματικά εξαντλημένοι». Παρίσι, 1708. Τα πρώτα ρεστοράν δεν ήταν ο χώρος αλλά συγκεκριμένο είδος (συνήθως) ζωμού. Ήταν η απαρχή της Νέας Κουζίνας. Που πολεμήθηκε σχεδόν με λύσσα από τους Ντ' Αλαμπέρ, Ρουσσώ και Βολταίρο ...

Διαβάστε ολοκληρο το αρθρο εδω

H επέλαση της «Εκκλησία A.E.»

ΠΡΟΧΘΕΣ στο «Ελευθέριος Βενιζέλος» οι πρόσφυγες από τον Λίβανο θαύμασαν τη συνεργασία Κράτους - Εκκλησίας. H Πολιτική Προστασία του υπουργείου Εσωτερικών έβαλε τα πούλμαν και η Εκκλησία τη Μη Κυβερνητική Οργάνωση Αλληλεγγύη. Τα πούλμαν μετέφεραν τους περίπου 80 πρόσφυγες στα ξενοδοχεία και τους ξενώνες που είχε επιλέξει η Αλληλεγγύη - τα σχετικά τιμολόγια οι ξενοδόχοι θα τα εκδώσουν στο όνομά της.
Διαβάστε ολόκληρο το αρθρο εδω

H Ραμόνα βρέθηκε απέναντι στην Ιστορία

ΣΤΙΣ 18 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1914, ο Μουσταφά Κεμάλ (ακόμη τότε ούτε πασάς ούτε Ατατούρκ) σημείωνε σε επιστολή του στον φίλο του Σαλίχ τους στίχους ενός - άγνωστου στον βιογράφο του - Γάλλου ποιητή: «H ζωή είναι σύντομη, λίγο όνειρο, λίγη αγάπη και μετά καλημέρα. H ζωή είναι μάταιη, λίγο μίσος, λίγη ελπίδα και μετά καληνύχτα».

«Διάλεξε Σαλίχ από αυτούς τους στίχους, από αυτή την επιλογή θα κριθείς».

H Ραμόνα έχει ήδη διαλέξει.
Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο εδω

Οι Ρωμιοί της Πόλης σε νέο στοίχημα...

KI ΟΜΩΣ για πολλούς δεν ήταν έκπληξη. Ειδικά για την ομάδα των Ρωμιών που δραστηριοποιούνται τα τελευταία χρόνια στη μειονότητα. Ίσως μάλιστα και το αντίθετο. Ήταν σίγουροι πως οι Ρωμιοί στην Πόλη δεν είναι τόσο ολιγάριθμοι (περίπου 1.500 μέλη) όσο - τουλάχιστον επισήμως - τονιζόταν. Και πιστεύουν ότι το μέλλον της δεν είναι ένας θλιβερός μονόδρομος που θα ολοκληρωθεί με τον θάνατο του τελευταίου ηλικιωμένου.

Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο εδω

Οι «ιερόσυλοι» των πόλεων...

ΚΑΛΑ ΚΑΛΑ δεν ξέρουμε πόσοι είναι. Οι επίσημοι αριθμοί μιλούν για 17.000 σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και άλλες περιοχές, αλλά άντε να βγάλεις άκρη μαζί τους. Για παράδειγμα, με τον «Φιλόσοφο». Το διδακτορικό του σε Πανεπιστήμιο των ΗΠΑ ίσως ήταν η αιτία για το παρατσούκλι. Τώρα στα 40 του δεν είναι εύκολο να του πάρεις κουβέντα. Δεν ξεκαθαρίζει αν βρέθηκε στον δρόμο επειδή «έτυχε» ή επειδή το διάλεξε. Τον εντόπισαν κάποιες φορές στα συσσίτια της «Κλίμακας» (της μη κυβερνητικής οργάνωσης), αλλά δεν έμαθαν πολλά από τον ίδιο.
Διαβάστε ολόκληρο το αρθρο εδώ

(Εκτάκτως)100 παιδιά σε «ομηρεία»!

Σήμερα στις 12 το μεσημέρι τα 100 παιδιά που δεν έχουν βρει ακόμη θετούς(ή και ανάδοχους) γονείς θα δουν για πρώτη φορά κάτι διαφορετικό. Τις «μαμάδες» τους (τις βρεφοκόμους που τα φροντίζουν) και τις «φίλες» τους (κοινωνικές λειτουργούς, ψυχολόγους κ.ά.) όλες μαζί για πρώτη φορά έξω από τα κάγκελα που χωρίζουν το Ίδρυμα (που οραματίστηκε και υλοποίησε ο μεγάλος Δοξιάδης) με τη Λεωφόρο Δημοκρατίας που ενώνει τα Λιόσια με τους Αγίους Αναργύρους. Δεν ζητούν αυξήσεις ούτε πριμ ούτε μπόνους. Ζητούν περισσότερες «μαμάδες» για τα παιδιά. Ζητούν περισσότερες κοινωνικές λειτουργούς ώστε να επισπευσθούν οι διαδικασίες αναδοχής και υιοθεσίας.

Διαβάστε ολόκληρο το αρθρο εδω

Μουντιάλ: H αγωνία της Δημοκρατίας...

TA KOMMATAKIA από το Τείχος του Βερολίνου έγιναν ανάρπαστα. Οι τυχεροί που επισκέφθηκαν τη γερμανική πρωτεύουσα μέχρι και το 1992-1993 έβρισκαν ακόμη μικρά κομμάτια «μνήμης» έναντι 10 δολαρίων. (Πωλούνται και σήμερα στο Βερολίνο, αλλά είναι τουλάχιστον αμφίβολη η προέλευσή τους). Το 1994 οι Αμερικανοί μιμήθηκαν τη γερμανική επιχειρηματικότητα. Το στάδιο του Λος Άντζελες - μετά τον τελικό του Μουντιάλ - αντιμετωπίστηκε ως μια γιγαντιαία πίτσα. Τα κομμάτια του χλοοτάπητα πουλήθηκαν έναντι 20 δολαρίων. Όπως και με το γήπεδο Σεν Ντενί στο Παρίσι αμέσως μετά τον τελικό του '98.
Διαβάστε ολόκληρο το αρθρο εδώ

Επανάσταση (;) στην Πειραιώς και Βενιζέλου...

ΠΕΡΑΣΝ 20 χρόνια. Τότε η κίνηση είχε χαρακτηριστεί «επαναστατική». Στις 20 Νοεμβρίου 1986 ο υπουργός Πολιτισμού Τζακ Λανγκ μοίρασε στους βουλευτές του γαλλικού Κοινοβουλίου το τραγούδι «Douce France» με τη φωνή ενός Αλγερινού, του Rachid Taha και του γκρουπ του «Carte de Sejour» («Άδεια Παραμονής»). Σκοπός του Λανγκ ήταν να πιεστούν οι βουλευτές να απορρίψουν σχέδιο νόμου που αναθεωρούσε τη νομοθεσία περί γαλλικής υπηκοότητας (κυρίως για τους μαγκρεμπιανούς). Έκτοτε τα πράγματα χειροτέρεψαν για τους αλγερινής καταγωγής Γάλλους σε όλους τους τομείς με μια μόνο εξαίρεση. Τη μουσική (τους).

Διαβάστε ολόκληρο το αρθρο εδω

Εκτάκτως λόγω ελληναράδων

Η εκμετάλλευση της τραγωδίας


Ο ΟΡΟΣ «γενοκτονία» (και εθνοκάθαρση) καθορίστηκε για πρώτη φορά το 1948. Ουσιαστικά ήταν η πρώτη κορυφαία σύμβαση των μελών του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών στο κλίμα της νέας εποχής μετά τον B' Παγκόσμιο Πόλεμο. H αφορμή και η αιτία ήταν το Ολοκαύτωμα, αλλά απο τότε μέχρι σήμερα ο όρος χρησιμοποιήθηκε σε αρκετές περιπτώσεις, με τελευταίες τις σφαγές στη Ρουάντα και το Νταρφούρ.

Περισσότερα για τη "γενοκτονία των ποντίων" εδώ

H Ιστορία μια μέρα στο Πάντειο...

διέσωσε ένας μεγάλος αιρετικός, ο Theodor Lessing, πριν να τον δολοφονήσουν (1933) οι ναζί. Ο Βοναπάρτης έχει δραπετεύσει από την Έλβα και οι γαλλικές εφημερίδες περιγράφουν με τον παρακάτω τρόπο την καθημερινή εξέλιξη των γεγονότων:

«Το θηρίο το 'σκασε από το κλουβί του. Δραπέτευσε από την Έλβα.

Ο Κορσικανός λυκάνθρωπος πάτησε τα χώματα του Λουζινιάν.

Ο τίγρης έσκασε μύτη στο Γκαπ. Στρατεύματα απ' όλη την επικράτεια κινούνται εναντίον του. Πήρε τα βουνά ωσάν κοινός ληστής. Δεν γλιτώνει.

Το τέρας έφθασε όντως στην Γκρενόμπλ -ποιοι είναι οι προδότες συνεργοί του.

Ο τύραννος στη Λυών. Ανατριχιάζει και παραλύει όποιος τον αντικρύζει.

Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο εδω

«Μαρκαζού» με 1.000 κυβικά

ΚΑΠΟΙΟΙ ΠΟΥ τον ήξεραν καλά είπαν πως δεν φορούσε ποτέ του κράνος. Κάποιοι άλλοι το αμφισβήτησαν. Αλλά όποιοι κι αν έχουν δίκιο, η βασική ερώτηση παραμένει αναπάντητη: γιατί τα τελευταία ξημερώματα της ζωής του να ήταν στα 31 του στην παραλιακή κοντά στη Γλυφάδα;
Διαβάστε ολοκληρο το αρθρο εδώ

Ο Ψυχρός Πόλεμος ξέμεινε στη Θράκη

ΠΕΜΠΤΗ ΒΡΑΔΥ, 16 Μαρτίου, στον Εχίνο στη Θράκη. Για τους μειονοτικούς οι στιγμές ήταν σημαντικές. H Γιουρούκ Γκιουλσούν, γέννημα θρέμμα του χωριού, ερχόταν στον Εχίνο (με την εγγονή της την Αϊσέλ Ζεμπέκ). Θα ξανάβλεπε τον γιο της, την αδελφή της και τους φίλους της ύστερα από 32 χρόνια. Για τους Τούρκους μειονοτικούς η επιστροφή της Γκιουλσούν ήταν μια μεγάλη νίκη. Και δικαίωση. H Γκιουλσούν, στα 75 της σήμερα, έφυγε μαζί με εκατοντάδες άλλους μειονοτικούς από τη Θράκη λίγο μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο.
Διαβάστε ολόκληρο το αρθρο εδω

The Demolition Man (ή ο άνθρωπος που κατεδαφίζει)

Ο ΒΑΡΟΝΟΣ Haussmann έπεσε σαν οδοστρωτήρας πάνω από το Παρίσι. Με κύρια όπλα την επιμονή του και τις πλάτες του Ναπολέοντος Γ' κατάφερε, εκεί στα μέσα του 19ου αιώνα, να μεταμορφώσει τη γαλλική πρωτεύουσα δίνοντάς της ανοιχτούς χώρους και φαρδείς λεωφόρους. Λίγα χρόνια μετά, οι επεμβάσεις του Hausssmann θα αποκτήσουν και πολιτικό χρώμα: στη διάρκεια της κομμούνας, το 1871, οι δυνάμεις ασφαλείας θα διευκολυνθούν από τους μεγάλους δρόμους. H αστραπιαία επέμβαση του στρατού θα πνίξει τα οδοφράγματα. Οι στενοί δρόμοι και οι φτωχογειτονιές - λαβύρινθοι που πάντα βοηθούσαν τους επαναστατημένους να υποχωρούν και να αναδιοργανώνονται είχαν πλέον αναπλαστεί.
Διαβάστε ολόκληρο το αρθρο εδώ

H εξίσωση του αντιαμερικανισμού

Ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΖΩΤΟΣ είναι δικηγόρος. Πρώτη φορά επισκέφθηκε τις ΗΠΑ το 1994. Πριν από λίγες εβδομάδες, μαζί με την κόρη του και τη μητέρα της πέρασαν πάλι από τη διαδικασία της βίζας σχεδιάζοντας ένα νέο ταξίδι εκεί.«Φοβούμαι ότι υπάρχει κάποιο πρόβλημα με σας», του είπε η ευγενέστατη υπάλληλος του σχετικού τμήματος.

«Δηλαδή;», τη ρώτησε.

«Για το όνομά σας υπάρχει καταχώριση από τα κεντρικά στις ΗΠΑ. Λυπάμαι. Θα σας ειδοποιήσουμε αν θα εγκριθεί το ταξίδι σας. Πάντως δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα για τη σύζυγό σας και την κόρη σας», του απάντησε.

Ο Δημήτρης Ζώτος ήταν συνήγορος υπεράσπισης στην πρώτη δίκη της 17N. «Και να φαντασθεί κανείς», λέει, «ότι ο πελάτης μου (Ψαραδέλλης) αθωώθηκε»...

Περιστατικά σαν αυτό ακούγονται όλο και πιο συχνά τελευταία και χρησιμοποιούνται ως επιβεβαίωση των πιο σκληρών εκφραστών ενός αντιαμερικανισμού, οι οποίοι αμφισβητούν όχι τόσο τις πολιτικές του χειρότερου προέδρου που κυβέρνησε ποτέ στις ΗΠΑ όσο την ουσία (αλήθεια ) των αξιών που επικαλείται.
Διαβάστε ολο το αρθρο εδω

Άνθρωποι των 150 ευρώ

ΣΤΗΝ APXH ο Αχιλλέας και ο Ραμίζ φοβήθηκαν. Μετά έβαλαν τα γέλια. Γέλαγαν για ώρα με την ψυχή τους. H αυτόματη πόρτα του σούπερ μάρκετ στα Γιάννινα εκτόνωσε την ένταση των προηγούμενων ημερών. Ο Ραμίζ φοβόταν να μπει. Δεν καταλάβαινε τη λειτουργία της πόρτας. Πίστευε πως ήταν μόνο για Έλληνες, δεν θ' άνοιγε σε Αλβανούς. Γι' αυτό και στάθηκε πίσω από μια ηλικιωμένη, κόλλησε επάνω της και σχεδόν την έσπρωξε μη και κλείσει η πόρτα και τον χτυπήσει. Το έλεγε και το ξανάλεγε μετά το πάθημά του και γελούσαν όλοι μαζί.

Μάρτιος 1991. Ο Αχιλλέας στα 35 του είναι από τους πρώτους που μπαίνουν στην Ελλάδα.

Διαβάστε ολόκληρο τό αρθρο εδω

Ο Φίνι, τα όνειρα και τα Χόμπιτ...

HTAN TO αγαπημένο παιδί τού πατέρα τού ιταλικού νεοφασισμού Τζιόρτζιο Αλμιράντε. Έγινε - αρχικώς - το αγαπημένο παιδί τού Σίλβιο Μπερλουσκόνι, σήμερα προβάλλει στις πρώτες θέσεις δημοτικότητας του ιταλικού πολιτικού κόσμου και ως ο κύριος διεκδικητής της ηγεσίας του κεντροδεξιού στρατοπέδου. Παράλληλα, ο Τζιανφράνκο Φίνι και η πορεία του αποτελούν το κρυφό όνειρο πολλών αστέρων της σύγχρονης ευρωπαϊκής Ακροδεξιάς. Ακόμη και όταν, σήμερα, είναι δυσκολότερη από ποτέ η απάντηση στο ερώτημα αν, τελικά, ο Φίνι και η Εθνική Συμμαχία του ανήκουν στην Ακροδεξιά

ιαβάστε ολόκληρο το αρθρο εδω...

Νόμοι και υιοθεσίες...

H MIKPH, αν και ήδη έναν χρόνο στη νέα της οικογένεια, χτυπάει πολλά βράδια το κεφάλι της στην κούνια.

«Ιδρυματικό, τους είπαν οι γιατροί. Είχε μάθει να ζητάει στοργή με κάθε τρόπο. Μην ανησυχείτε, αγάπη και αποκλειστικότητα θέλει να χορτάσει»... Μια άλλη μικρή, λίγο μεγαλύτερη αυτή, ζήτησε από τους νέους της γονείς επίσης ό,τι δεν είχε χορτάσει στο ίδρυμα: χορό και μουσική. Και τότε οι θετοί γονείς της συνειδητοποίησαν το πρόβλημα. Το ίδιο που στην περίπτωση του Κωστάκη φαίνεται αξεπέραστο. Ο μικρός έμεινε στο «Μητέρα» μέχρι τα πέντε του. Έναν χρόνο μετά βρέθηκε με τους θετούς γονείς απέναντι στην πόρτα του Δημοτικού Σχολείου.

- Το παιδί χρειάζεται χαρτιά, είπε ο δάσκαλος.

- Περιμένουμε τη δικαστική απόφαση, είναι τυπικό το πρόβλημα, είπαν οι γονείς.
Διαβάστε ολοκληρο το αρθρο εδω

Konusiyorsun ελληνικά; Yo, arberist *

ΠΟΡΟΣ 1827. Ο Νίκος Δραγούμης φιλοξενείται στο σπίτι ηλικιωμένης και περιγράφει:

«Μόλις καθίσαντες περί τον σοφράν εσφραγίσθημεν, ως έθος, διά του σημείου του σταυρού και η γραία οικοδέσποινα, αποταθείσα προς εμέ τον κατά Φράγκους ενδεδυμένον,

- Πω, ανεφώνησεν, εσύ Φράγκο, κάνει σταυρό;

- Ναι, απεκρίθην, είμαι και εγώ χριστιανός.

Και εσφραγίσθην εκ νέου. Εκείνη δε, δραμούσα εν αληθή εκστάσει προς την θύραν, ηκούσθη κράζουσα μεγαλοφώνως:

- Μάρω, Μπίλιω, Κονδύλω, Νέζω, ένι τεchiχνι niu Fragk che bin κρigne (ελάτε να ιδήτε έναν Φράγκον κάμνοντα τον σταυρόν αυτού).

1821(-1830). Έλληνες (ελληνόφωνοι) ορθόδοξοι, Έλληνες καθολικοί, Αρβανίτες χριστιανοί, Αρβανίτες μουσουλμάνοι, Αρβανίτες (και) ελληνόφωνοι, μουσουλμάνοι τουρκόφωνοι αλλά και μουσουλμάνοι (Τούρκοι λόγω ονομάτων;) ελληνόφωνοι, Εβραίοι ελληνόφωνοι
Διαβάστε ολοκληρο το αρθρο εδώ

H νέα γενιά της μαντίλας...

Κυριακή (12 Μαρτίου) μεσημέρι, στην κεντρική πλατεία της Κομοτηνής: μια παρέα 17άρηδων (τρία κορίτσια - το ένα με μαντίλα - και ένα αγόρι) μπαίνουν σε μια από τις καφετέριες. Πριν προλάβουν να καθήσουν, τους πλησιάζει ο σερβιτόρος και ζητάει να φύγουν, εκτός κι αν η κοπέλα βγάλει τη μαντίλα. «Το απαγορεύει το αφεντικό», είναι η μοναδική εξήγηση του σερβιτόρου. H παρέα αποχωρεί, αλλά τη σκηνή την παρακολουθεί και ο δημοσιογράφος Αμπμντουλά Ντεντέ, ο οποίος δημοσιεύει την επόμενη ημέρα τα όσα συνέβησαν, σε μειονοτική εφημερίδα.

Ολόκληρο το αρθρο εδώ

Παράσημα (και ήρωες) τέλος!

Ο ΤΖΕΪΜΣ ΜΑΡΕΪ είχε αναλάβει τη δημιουργία του Αγγλικού Λεξικού της Οξφόρδης. Έργο μνημειώδες που ολοκληρώθηκε σε 70 χρόνια. Ο δρ Μάρεϊ οργάνωσε ένα σώμα από χιλιάδες εθελοντές οι οποίοι συνέβαλαν στέλνοντας ερμηνευτικά παραθέματα λέξεων. Από αυτούς τους αφανείς συντάκτες μόνο ένας τράβηξε την προσοχή του Τζ. Μάρεϊ. Για δυο δεκαετίες ο Γ. T. Μάινορ στέλνει αμέτρητους και ιδιαίτερα ακριβείς ορισμούς. Εκείνο όμως που κεντρίζει ακόμη περισσότερο το ενδιαφέρον του επιμελητή είναι ότι, παρά τις προσπάθειές του, ο Μάινορ αρνείται να τον συναντήσει. Τελικά, ο καθηγητής τον ανακαλύπτει σ' ένα φρενοκομείο και μαθαίνει την ιστορία του. Ο Μάινορ ήταν γιατρός των Βορείων στον Αμερικανικό Εμφύλιο.

Ολόκληρο το αρθρο εδω

Το «ρεμπέτικο» των γηπέδων

Τον Θρύλο μου τον αγαπώ,

δεν τον αφήνω μοναχό,

το σπίτι μου το άφησα,

την γκόμενα παράτησα

και ήρθα εδώ για να σου πω

πόσο πολύ σε αγαπώ»


H δεύτερη γενιά χουλιγκάνων στην Ελλάδα φαίνεται ότι θα είναι και η τελευταία στα ελληνικά γήπεδα

AYTO TO ΣΥΝΘΗΜΑ - στον ρυθμό τού «Είμαστε δυο, είμαστε τρεις...» - τραγουδούσε στο Καραϊσκάκη η πρώτη γενιά οργανωμένων φανατικών λίγο μετά την επαγγελματοποίηση του ποδοσφαίρου το 1980. H δεύτερη γενιά, στο νέο Καραϊσκάκη, το τραγουδάει ακόμη, αλλά με ένα νέο μήνυμα.
Διαβάστε ολόκληρο το αρθρο εδώ