Παρασκευή, Μαΐου 13, 2005

Η λέξη της βδομάδας: Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα

Η λέξη της βδομάδας: Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα. Συζητώντας για τη στάση αρκετών Εβραίων στο θέμα της γενοκτονίας των Τσιγγάνων, ο φίλος Μισέλ Φάις θυμήθηκε τον Λόρκα. Μισός Εβραίος, μισός Τσιγγάνος και ομοφυλόφιλος.
Δολοφονήθηκε από φασίστες.

Η κλοπή μνήμης...

«Κάθε πρωί μας έβγαζαν έξω και μας έξυναν τα πρόσωπα. Οι Γερμανοί Ες Ες μας έτριβαν τα πρόσωπα με τούβλα για να μας ασπρίσουν. Είχαν κλομπ και χτυπούσαν όποιον δεν καθόταν. Αυτή η αθλιότητα κράτησε δέκα μέρες».
Λιβαδειά, 1942... Ο Ιωάννης Βρυσάκης ήταν τότε 15 χρόνων. Σήμερα ζει κάπου στην Αγία Βαρβάρα. Η μαρτυρία του είναι πιθανότατα η μοναδική που καταγράφεται ανάμεσα στους Έλληνες Τσιγγάνους για τα χρόνια της Κατοχής...
Την περασμένη Κυριακή με τα εγκαίνια του μνημείου του Ολοκαυτώματος στο Βερολίνο αποδόθηκε τιμή στα 6.000.000 Εβραίους θύματα του ναζισμού. Αλλά από το μνημείο _ και από τη Μνήμη _ αποκλείστηκαν (και) περίπου 300.000 Τσιγγάνοι. Και αυτό δεν ήταν τυχαίο. Ήταν η (τελική;) απάντηση σε μια μεγάλη διαμάχη ανάμεσα σε ιστορικούς, αλλά κυρίως ανάμεσα στο γερμανικό κράτος και τους εκπροσώπους των Τσιγγάνων. Η σφαγή των Σίντι (Γερμανοί
Τσιγγάνοι) και των Ρομά δεν αναγνωρίζεται σήμερα ως γενοκτονία. (Ο όρος «Ολοκαύτωμα» είναι αμερικανικής προέλευσης και αναφέρεται αποκλειστικά στους Εβραίους). Σύμφωνα με το κυριότερο επιχείρημα των «αρνητών», δεν αμφισβητείται μεν η εξόντωση των Τσιγγάνων (μπορεί να υπάρχουν μικρές διαφορές ως προς το νούμερο), αλλά αυτή δεν «προκύπτει» ότι έγινε στα πλαίσια φυλετικού μίσους. Επομένως (ιδού το ζουμί) οποιαδήποτε πράξη κι αν έγινε εναντίον τους, ακόμη και άδικη, δεν δικαιολογούσε αποζημίωση. Μόλις το 1963 με μία απόφασή του, το Ομοσπονδιακό Δικαστήριο της Γερμανίας δέχθηκε ότι οι φυλετικοί διωγμοί των Σίντι είχαν αρχίσει από το 1928 (δηλαδή προ Χίτλερ), αλλά η αποζημίωση που επιδικάστηκε δεν έφθανε ούτε στο 1/10 αυτών για τους Εβραίους θύματα.
Οι Ρομά ατύχησαν να είναι οι «οικείοι ξένοι»...
... των κοινωνιών όπου ζούσαν. «Οικείοι» γιατί _ εξηγεί η Άννα Λυδάκη (λέκτορας στο Πάντειο) _ όλοι η μη Τσιγγάνοι έχουμε εμπειρίες από την παρουσία τους, όλοι τούς θυμόμαστε να ζουν κοντά μας έστω προσωρινά, αλλά και «ξένοι» γιατί ουδέποτε μπόρεσαν ή δεν θέλησαν ή δεν τους επιτρέψαμε να γίνουν «δικοί μας». Και ατύχησαν διπλά, διότι τα ποσοστά αναλφαβητισμού και η έλλειψη γραπτού λόγου δεν διέσωσαν κείμενα ή μαρτυρίες από τη στάση τους σε μεγάλες ιστορικές στιγμές. Η Μνήμη τους προϋποθέτει την καλή θέληση των «μπαλαμέ». Και έρευνες. Που συνήθως κοστίζουν. Η Σεβαστή Τρουμπέτα είναι ιστορικός, επιστημονική συνεργάτιδα του Πανεπιστημίου του Βερολίνου. Και έχει ασχοληθεί με τη διαμάχη. «Είναι ανατριχιαστική αυτή η ιεράρχηση των θυμάτων, ποιος είναι περισσότερο και ποιος λιγότερο θύμα. Δεν έχω καμία αμφισβήτηση ότι οι διώξεις των ναζί εναντίον των Ρομά οφείλονταν καθαρά σε φυλετικούς λόγους. Όσοι το αρνούνται, αντλούν επιχείρημα από το γεγονός ότι ως κοινωνική ομάδα οι Τσιγγάνοι υπάγονταν στην Υπηρεσία Δίωξης του Εγκλήματος, άρα αντιμετωπίζονταν αποκλειστικά και μόνο ως προς την παραβατικότητα. Αλλά είναι γνωστόν ότι το 1935 με τους Νόμους της Νυρεμβέργης, οι ναζί χαρακτήριζαν τους Τσιγγάνους μαζί με τους Εβραίους επικίνδυνη Fremdrasse (ξένη φυλή). Μπορεί να υπήρξε ?ιεράρχηση? από πλευράς ναζί, με πρώτους στη λίστα τους Εβραίους, αλλά και οι Τσιγγάνοι διώχθηκαν για το ίδιο ?στίγμα?.
Οι Ρομά είχαν τον δικό τους Μέγκελε. Ο δρ Ρόμπερτ Ρίτερ ?ερευνούσε? τους Τσιγγάνους για να διαπιστώσει τις σχέσεις κληρονομικότητας και εγκληματικότητας. Το 1938 ο Χίμλερ διατύπωσε την άποψη (κατόπιν εισήγησης του Ρίτερ) ότι οι Τσιγγάνοι με μεικτό αίμα ήταν πιο επιρρεπείς στην εγκληματικότητα. Άρα(!) η επιμειξία ήταν επικίνδυνη για την κοινωνία.
Επόμενο βήμα ήταν η στείρωση όλων των Τσιγγάνων ηλικίας 12 χρόνων και πάνω.
Εκτός από το Νταχάου και το Άουσβιτς, λειτούργησε και στρατόπεδο ειδικά για Τσιγγάνους στο Μπούγκερλαντ (κοντά στο Μόναχο). Και τέλος, στην επιχείρηση ?τελική λύση?, ο Χάινριχ περιέλαβε και τους Τσιγγάνους. Η επιχείρηση μεταφοράς τους και από τις κατακτημένες χώρες στα στρατόπεδα ίσως πονάει ακόμη περισσότερο τη μνήμη των Ευρωπαίων. Με εξαίρεση τους Βούλγαρους και τους Δανούς όλες οι άλλες ?χώρες? συνεργάστηκαν απολύτως με τους Γερμανούς.
Περισσότεροι από 350.000 Τσιγγάνοι μεταφέρθηκαν στα στρατόπεδα (το 1/3 του πληθυσμού των Ρομά). Επέζησαν ελάχιστοι. Αυτό ήταν γενοκτονία», σημειώνει η Σεβαστή Τρουμπέτα. Και όμως... Όταν ζήτησαν πρόσφατα να συμπεριληφθούν στο μνημείο των θυμάτων του Βερολίνου συνάντησαν μεγάλη αντίδραση _ και από τους εκπροσώπους των Εβραίων! Και όταν, φέτος, συμβιβαστικά πρότειναν ένα χωριστό μνημείο εισέπραξαν το «νάιν» των Γερμανών.
Στην Ελλάδα, την Κατοχή φαίνεται...
... ότι οι Γερμανοί δεν έδειξαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους Τσιγγάνους.
Είναι όμως έτσι; Ο κοινωνιολόγος Γιάννης Γεωργίου, Έλληνας Τσιγγάνος ο ίδιος, έχει ασχοληθεί με το ζήτημα. Μαζί με τη Μαρία Δημητρίου και την Εύα Πολίτου αναζήτησαν στο παρελθόν κάποια στοιχεία. Εκτός από τη λειτουργία δύο στρατοπέδων, το ένα στη Σίνδο και το άλλο στη Λιβαδειά, όπου κρατήθηκαν δεκάδες οικογένειες Τσιγγάνων, δεν προέκυψαν άλλα στοιχεία. Βρήκαν όμως εκατοντάδες Τσιγγάνους όχι μόνο στο ελληνοαλβανικό μέτωπο αλλά και αργότερα στον ΕΛΑΣ και στον ΕΔΕΣ. Σχετική έρευνα της Σεβαστής Τρουμπέτα στα αρχεία γερμανικών στρατοπέδων δεν έχει φέρει περισσότερα στοιχεία. «Ίσως διότι, όπως λέει η ίδια, οι Γερμανοί τούς κατέτασσαν ανάλογα με την ιθαγένεια. Και όπως βρίσκουμε πολλά σλαβικά και αλβανικά ονόματα να συμπεριλαμβάνονται στις λίστες με τους Έλληνες αιχμαλώτους, κανείς δεν αποκλείει να συνέβη το ίδιο και με τους Τσιγγάνους». Η μαρτυρία τού τότε 15χρονου Ιωάννη Βρυσάκη έχει ακόμη μία σημασία: «Οι Γερμανοί ήθελαν να μας αφήσουν, αλλά παρενέβη ένας γερμανοτσολιάς. ?Αυτοί γυρνάνε συνεχώς, είναι κατάσκοποι?, είπε στους Γερμανούς και μας κράτησαν». Και μια λεπτομέρεια: «Οι Γερμανοί, λέει ο Ι.
Βρυσάκης θα μας μετέφεραν σε στρατόπεδα. Αλλά παρενέβη ο αρχιεπίσκοπος και πρωθυπουργός Δαμασκηνός και μας άφησαν». Ίσως διότι, όπως σημειώνει η Άννα Λυδάκη, από τον 14ο αιώνα μέχρι και πρόσφατα στον (μετέπειτα) ελλαδικό χώρο «κάθε χωριό είχε τον παπά του και τον γύφτο του»...

3 σχόλια:

θοδωρής είπε...

Συγχαρητήρια για άλλη μια φορά για όσα μας παρέχεις. Το έργο σου είναι ιδιαίτερα σημαντικό για να μη διαφύγει καμία τραγωδία από την προσοχή μας.

Την Παρασκευή, στο βιβλιοπωλείου του Ιανού στη Θεσσαλονίκη, παρακολούθησα μεγάλο μέρος της παρουσίασης του βιβλίου «Υπόθεση Αλόις Μπρούνερ - Ο δήμιος των 50.000 Εβραίων της Θεσσαλονίκης».

Περισσότερα στο σχετικό post.

Ανώνυμος είπε...

Kαλέ μου φίλε!
Tσιγγάνοι "εναντίον" Eβραίων, Eβραίοι "εναντίον" Kομμουνιστών και όλοι "εναντίον" ομοφυλοφίλων, θυμάτων των ναζί;
Παρακαλώ, όχι άλλος ανταγωνισμός θυμάτων. Δεν είναι όμως τόσο τα θύματα που ανταγωνίζονται μεταξύ τους (αυτά ακόμη κι ανταγωνίζονται είναι κατανοητό), όσο οι Άλλοι, όσοι δεν ανήκουν μεν σε κατηγορίες θυμάτων, αλλά αδυνατούν να πιάσουν τι συνέβη, γιατί συνέβη. Yπό μια έννοια, η γενοκτονία των Nαζί, ακόμη κι αν δεν αφορούσε μόνο τους Eβραίους, αλλά και τους Tσιγγάνους, ήταν μια γενοκτονία αντισημιτική. Oι Tσιγγάνοι εξοντώθηκαν ως Eβραίοι, μεταφορικά το λέω αυτό, δηλ. με τα επιχειρήματα που εφηύραν οι Nαζί για την εξόντωση των Eβραίων και με την εικόνα που δημιούργησαν για τον Tσιγγάνο, όμοια μεκείνη για τον Eβραίο.. Xωρίς Eβραίους δεν θα είχε συμβεί γενοκτονία ούτε των Eβραίων ούτε των Tσιγγάνων. Aυτή είναι η διαφορά. O Nαζισμός ήταν αντισημιτικός, ασχέτως αν δεν εξοντώθηκαν μόνο Eβραίοι αλλά και άλλες εθνοτικές ομάδες, μειονότητες κοινωνικές κ.λπ. Όσα έγραψα δεν έχουν καθόλου το νόημα ότι η εξόντωση των τσιγγάνων δεν θάπρεπε να βρει τη θέση της στην ιστορία. H μνημη της, παραμελημένη όπως λες, όπως και η μνήμη όλων των θυμάτων, είναι το ίδιο σημαντική.
Πάντως, εγώ προσωπικά σ'ευχαριστώ που με το άρθρο σου μέκανες να σκεφτώ και να μάθω πάνω σ'ένα τόσο σημαντικό θέμα.

珊珊李 είπε...

色情,成人交友網,成人電影,情色小說,a片免費看,kk俱樂部,成人交友網,視訊聊天室,色色網,aio交友愛情館,美女寫真,伊莉論壇,一葉情貼圖片區,免費遊戲,免費視訊,成人論壇,遊戲基地,a383,情色小說,情色a片,色情遊戲,維克斯論壇,情色,成人影城,AV,貼圖,伊莉,小遊戲區,SEX,本土自拍,愛情小說,情色文學,色情網站,6k聊天室,情色論壇,色情遊戲,成人小說,做愛,嘟嘟成人網,色情小說,視訊聊天,a片免費看,性愛,hi5 tv,伊莉論壇,情色論壇,免費影片,hilive,校園正妹牆,18成人,a片免費看,080聊天室,85cc免費影城,免費A片,6k聊天室,美女寫真,免費A片